De ondertoezichtstelling

TK 2013-2014, 33 684, nr. 10, pagina 61.

De door de wetgever voorziene oplossing (overleg en, als dat niet lukt, een gerechtelijke procedure) kost veel tijd en zal voor de minderjarige, die de hulp nodig heeft, nadelig zijn. In de alinea voor de betreffende passage wordt overwogen dat de leveringsplicht van de gemeente voortvloeit uit het feit dat uitspraken van rechters te allen tijde moeten worden uitgevoerd; om rechtsgelijkheid en rechtszekerheid te kunnen garanderen en vooral omdat dit in het belang is van het kind. De extra tussenstap van een besluit door de gemeente zou nodig en tijdrovend zijn. Dat de gecertificeerde instelling moet procederen om de door haar nodig geachte hulp voor het kind te realiseren lijkt hiermee in tegenspraak te zijn.

De gecertificeerde instelling heeft voor de uitvoering van de ondertoezichtstelling niet veel machtsmiddelen: ze zal een gezinsvoogd aanwijzen en die zal vooral door overreding en overtuiging moeten zorgen dat de minderjarige en zijn ouders de nodige hulp aanvaarden. De gezinsvoogd kan duidelijk maken dat, als de hulp niet wordt geaccepteerd, een verzoek om uithuisplaatsing zal worden gedaan. De gecertificeerde instelling heeft verder enkele instrumenten om ervoor te zorgen dat de hulp die nodig is wordt ingezet. Artikel 1:263 BW bepaalt dat de gecertificeerde instelling ter uitvoering van haar taak schriftelijke aanwijzingen kan geven betreffende de verzorging en de opvoeding van de minderjarige. De ouders en de minderjarige zijn verplicht die aanwijzing op te volgen. De gecertificeerde instelling kan de aanwijzing afdwingen via een door de kinderrechter op te leggen dwangsom dan wel via gijzeling, eveneens door de kinderrechter te bepalen. Gijzeling houdt in dat een of beide ouders in detentie worden genomen als ze de aanwijzing niet nakomen. Dwangsom noch gijzeling komt vaak voor.

Voor een voorbeeld waarin gijzeling wel is toegestaan: Rb. Overijssel 20 oktober 2020, ECLI:NL:RBOVE:2020:3948.

De gecertificeerde instelling kan ingeval een ondertoezichtstelling ook de kinderrechter vragen om inbreuk te maken op het gezag van de ouders. Op grond van artikel 1:265h BW kan de instelling bijvoorbeeld vragen om vervangende toestemming voor een medische behandeling van een jeugdige jonger dan 12 jaar. Die toestemming vervangt dan de toestemming van de gezaghebbende ouders en maakt de medische behandeling mogelijk.