Terugvordering bij verzwegen vermogen?

Vraag

Iemand ontvangt al tien jaar bijstand. Hij heeft al die tijd het bezit van een klassieke auto verzwegen. De wagen is ongeveer € 25.000 waard. Verder heeft hij geen vermogen. Moet de gemeente nu over de gehele periode het recht op bijstand intrekken en terugvorderen? Betrokkene doet overigens een beroep op de dringende reden om van terugvordering af te zien, omdat de auto een erfstuk was en hij al zwaar genoeg ‘gestraft’ wordt, doordat hij die nu moet verkopen.

Antwoord

Het recht op bijstand moet over de gehele periode worden ingetrokken. De netto terugvordering moet in dit geval worden beperkt tot het bedrag waarmee de bij aanvang van de bijstandsverlening geldende vermogensgrens zou zijn overschreden als de waarde van de wagen toen wel zou zijn meegeteld. Er is geen reden om verder nog geheel of gedeeltelijk van de terugvordering af te zien.

Uitleg

Even aangenomen dat de auto bij aanvang van de bijstand ongeveer evenveel waard was als nu, heeft betrokkene dus gedurende de gehele looptijd van de bijstand te veel vermogen gehad om recht op bijstand te kunnen hebben. Daarom heeft hij achteraf bezien over deze hele periode geen recht op bijstand gehad en moet het college het recht op bijstand over de gehele periode intrekken (art. 54 lid 3, eerste zin, Pw). De bijstand die ten gevolge van dit intrekkingsbesluit te veel is betaald, moet vervolgens op grond van art. 58 lid 1 Pw worden teruggevorderd. Hier zou in beginsel veel meer aan bijstand worden teruggevorderd dan het bedrag waarmee de vermogensgrens was overschreden. Dat verhoudt zich niet met het karakter van de terugvordering: dat is, zoals dat heet, een reparatoire sanctie. Daarom moet de netto terugvordering in dergelijke gevallen worden gematigd tot hetgeen waarmee de vermogensgrens was overschreden (CRvB 9 mei 2017, ECLI:NL:CRVB:2017:1688). Dit terugvorderingsbedrag kan wel nog worden verhoogd met de door de gemeente over de betreffende bijstand afgedragen belastingen en premies.

In het geval van dringende redenen zou de terugvordering op grond van art. 58 lid 8 Pw nog verder gematigd kunnen worden, eventueel zelfs tot nul. Maar van dringende redenen is alleen in zeer uitzonderlijke gevallen sprake. Het moet dan gaan om bijzondere omstandigheden van sociale of financiële aard waardoor de gevolgen van (verdere) terugvordering onaanvaardbaar zijn (CRvB 19 september 2017, ECLI:NL:CRVB:2017:3354). In de praktijk is deze toets zo streng dat een beroep op deze dringende redenen vrijwel nooit slaagt. In elk geval is het nu moeten verkopen van de auto daartoe duidelijk onvoldoende.