Intrekking en herziening

Er bestaan in principe drie verschillende gronden voor intrekking:

intrekking nadat het recht is opgeschort en de vereiste gegevens niet tijdig zijn verstrekt (artikel 54 lid 1 en lid 4 Participatiewet). Deze variant is reeds besproken in paragraaf 1.11.4;

intrekking omdat de inlichtingenplicht is geschonden en als gevolg daarvan het recht niet kan worden vastgesteld of ten onrechte bijstand is verstrekt (artikel 54 lid 3, eerste volzin, Participatiewet);

intrekking omdat iemand achteraf gezien geen recht op bijstand had, maar de inlichtingenplicht daarbij niet geschonden is (artikel 54 lid 3, tweede volzin, Participatiewet).

Ad 2)

De tweede variant heeft twee voorwaarden:

er is sprake van schending van de inlichtingenplicht; en

door deze schending kan het recht op bijstand niet worden vastgesteld of is ten onrechte bijstand verstrekt.

De tweede voorwaarde is dat het recht op bijstand niet kan worden vastgesteld of dat ten onrechte bijstand is verstrekt. Dit moet dan wel het gevolg zijn van de schending van de inlichtingenplicht. Er moet dus een causale relatie bestaan dus de eerste en de tweede voorwaarde. Het recht op bijstand kan niet worden vastgesteld als een belanghebbende bepaalde gegevens niet heeft overgelegd en zonder deze gegevens niet duidelijk is of voldaan is/wordt aan de voorwaarden voor het recht op bijstand. Dit kan ook naar voren komen uit gegevens van een derde of uit nadien door de belanghebbende verstrekte gegevens. Bijvoorbeeld: een belanghebbende heeft een schenking ontvangen en dit gegeven niet gemeld bij het college. In zulke gevallen is door de schending van de inlichtingenplicht ten onrechte bijstand verstrekt.

Bij herziening van het recht op bijstand geldt het voorgaande eveneens. In dat geval is echter gedeeltelijk te veel of ten onrechte bijstand verstrekt en is volledige intrekking derhalve niet aan de orde.

Ad 3)

Er is sprake van de derde variant als de inlichtingenplicht niet is geschonden, maar toch blijkt dat iemand achteraf gezien geen of slechts gedeeltelijk recht op bijstand had. Iemand ontvangt bijvoorbeeld een schenking en meldt de ontvangst hiervan keurig bij het college. In dat geval heeft de belanghebbende door de ontvangst van deze gelden achteraf gezien geen recht op bijstand. De bijstand kan dan op grond van artikel 54 lid 3, tweede volzin, Participatiewet worden herzien of ingetrokken.

Het is van belang om te constateren dat bij de eerste en de tweede variant sprake is van schending van de inlichtingenplicht. Dit brengt met zich dat de terugvordering een ander karakter heeft. Het college is dan verplicht de als gevolg van deze schending te veel of ten onrechte verstrekte bijstand terug te vorderen.

Voorts is het college bij de tweede variant verplicht om het recht op bijstand in te trekken of te herzien. Bij de derde variant is dit een bevoegdheid, omdat er dan immers geen sprake is van schending van de inlichtingenplicht. Hier is het belang van de schending van de inlichtingenplicht weer terug te zien en de gedachte van de wetgever dat fraude (schending inlichtingenplicht is fraude) moet worden bestreden.