De ouder zonder gezag

Het begrip ‘ouder’ is hier bedoeld in de zin zoals het Burgerlijk Wetboek dat hanteert: de ouder die het kind wel heeft erkend, maar die geen gezag heeft. Zoals al eerder vermeld, gaat het hierbij meestal om ouders van kinderen die geboren zijn buiten huwelijk. De ouder zonder gezag is niet een ouder in de zin van de Jeugdwet maar kan dus wel een ouder in de zin van het Burgerlijk Wetboek zijn (als het kind door die persoon erkend is).

De vraag of die ouder zonder gezag een belanghebbende is in de zin van artikel 1:2 Awb, is door de Centrale Raad van Beroep beantwoord in twee uitspraken. Beide uitspraken zijn weliswaar gedaan onder de werking van de Wet op de jeugdzorg, de voorganger van de Jeugdwet, maar hebben ook betekenis voor de Jeugdwet. De vader van wie het gezag (door een rechterlijke beslissing) is beëindigd, werd door de Centrale Raad van Beroep niet als belanghebbende aangemerkt bij een besluit waarbij de jeugdige pleegzorg werd verleend en jeugdhulp thuis. De Centrale Raad van Beroep achtte daarbij van belang dat de vader, nu hij geen gezag meer had over de jeugdige, niet langer belast was met de plicht het kind op te voeden en te verzorgen in de zin van artikel 1:247 BW.

CRVB 6 april 2016, ECLI:NL:CRVB:2016:1305.

In de andere uitspraak betrof het een ouder die geen gezag meer had over het kind: het gezag was als gevolg van een rechterlijke beslissing beëindigd. De vader beriep zich op het bloedverwantschap in de eerste graad die tussen hem en het kind bestond maar met dezelfde overweging achtte de Centrale Raad van Beroep dit niet voldoende.

CRVB 2 november 2016, ECLI:NL:CRVB:2016:4172.

De Centrale Raad van Beroep zoekt het antwoord op de vraag naar het belang terecht bij de rechtspositie van ouders in het Burgerlijk Wetboek. Dat leidt echter niet in alle gevallen tot de conclusie dat de ouder zonder gezag geen belanghebbende is. Op grond van artikel 1:377a, eerste lid, BW heeft de niet met gezag beklede ouder recht op en de verplichting tot omgang met zijn kind. De biologische ouder heeft op grond van het tweede lid de mogelijkheid de kinderrechter te verzoeken een omgangsregeling vast te stellen. Wanneer de jeugdhulp met het oog hierop wordt verstrekt (denk bijvoorbeeld aan een voorziening voor jeugdhulp in de vorm van begeleide omgang), zal de ouder zonder gezag dus wel degelijk als belanghebbende moeten worden aangemerkt. Dat belang vloeit dan niet voort uit de plicht het kind te verzorgen en op te voeden maar uit het recht of de mogelijkheid tot omgang met het kind.