Het onderzoek door het college

Sinds de decentralisatie van het sociaal domein per 1 januari 2015 contracteren gemeenten met (jeugdhulp)aanbieders om maatwerkvoorzieningen onder de Wmo 2015 en individuele jeugdhulpvoorzieningen onder de Jeugdwet te kunnen leveren aan inwoners die hierop zijn aangewezen.

Kamerstukken II 2012/13, 33684, nr. 3, p. 32 en Kamerstukken II 2013/14, 33841, nr. 3, p. 5, 8 en 11. Zie ook Vermaat, NTB 2018/6.

Dat is vergelijkbaar met de positie die zorgverzekeraars innemen binnen het stelsel van de Zvw, waarbij door de zorgverzekeraars wordt gecontracteerd met zorgaanbieders om te kunnen voldoen aan de zorgplicht (art. 11 lid 1 Zvw). Het verschil is evenwel dat het sociaal domein, in vergelijking met de Zvw, is uitgewerkt in publiekrechtelijke wet- en regelgeving en de gemeente, in tegenstelling tot de zorgverzekeraar, een publiekrechtelijke rechtspersoon is.

Kamerstukken II 2012/13, 33684, nr. 3, p. 212.

Ondanks dit verschil hebben de zorgverzekeraar en de gemeente binnen hun eigen domein beide de taak van de wetgever meegekregen om de doelmatigheid van de zorg te waarborgen om de zorgkosten te kunnen beheersen.

Kamerstukken II 2013/14, 33841, nr. 3, p. 8 en 133; Kamerstukken II 2012/13, 33684, nr. 3, p. 217 en Kamerstukken II 2003/04, 29763, nr. 3, p. 7.

Het belangrijkste instrument dat zij hebben om dit te doen is het aangaan van een (privaatrechtelijke) overeenkomst met (zorg)aanbieders, waarbij afspraken kunnen worden gemaakt over de hoogte van tarieven en budgetplafonds kunnen worden overeengekomen.

Kamerstukken II 2013/14, 33841, nr. 3, p. 8 en 133; Kamerstukken II 2012/13, 33684, nr. 3, p. 217 en Kamerstukken II 2003/04, 29763, nr. 3, p. 7. Zie ook Hof Arnhem-Leeuwarden 23 januari 2018, ECLI:NL:GHARL:2018:710.

Anders dan onder het stelsel van de Zvw

Art. 14 Zvw. Zie ook Rb. Zeeland-West-Brabant 4 januari 2017, ECLI:NL:RBZWB:2017:12.

ontstaat binnen het sociaal domein echter pas toegang tot zorgverlening nadat door het college van burgemeester en wethouders (hierna: het college) is vastgesteld dat de betrokkene daadwerkelijk is aangewezen op deze zorgverlening. In dat kader is in artikel 2.3.2 lid 4 Wmo 2015 en artikel 2.3 Jeugdwet een onderzoeksverplichting opgenomen voor het college. Als uitgangspunt geldt daarbij dat de zorgverlening in natura wordt geleverd.

Kamerstukken II 2013/14, 33841, nr. 3, p. 152 en Kamerstukken II 2012/13, 33684, nr. 3, p. 96.

Dat roept de vraag op of het college, met het oog op het zelfbeschikkingsrecht, rekening dient te houden met de keuzevrijheid van een betrokkene om te kunnen kiezen voor een aanbieder van zijn voorkeur.

Het college dient naar aanleiding van een melding op grond van de Wmo 2015 (art. 2.3.2 lid 4 Wmo 2015)

CRvB 21 maart 2018, ECLI:NL:CRVB:2018:819.

en een aanvraag op grond van de Jeugdwet (art. 2.3 Jeugdwet)

CRvB 1 mei 2017, ECLI:NL:CRVB:2017:1477. Zie ook Rijken, TvGR 2017/41, p. 291.

een onderzoek te verrichten naar de ondersteuningsbehoefte van de aanvrager. Bij dit onderzoek dient het college rekening te houden met de persoonlijke voorkeuren van de betrokkene.

Zie art. 2.3.2 lid 4 onder a Wmo 2015 en art. 2.3 lid 4 en 5 Jeugdwet.

Indien het college de keuzevrijheid van de betrokkene niet betrekt bij een onderzoek op grond van de Wmo 2015 of de Jeugdwet is sprake van een onvolledig onderzoek en is het te nemen besluit op grond van artikel 3:2 van de Algemene wet bestuursrecht niet houdbaar.

CRvB 1 mei 2017, ECLI:NL:CRVB:2017:1477 en CRvB 21 maart 2018, ECLI:NL:CRVB:2018:819. Zie ook Rb. Overijssel 31 oktober 2019, ECLI:NL:RBOVE:2019:4220 en Kamerstukken II 2012/13, 33684, nr. 3, p. 143.

Dat de keuzevrijheid van de betrokkene binnen het sociaal domein bij het onderzoek door het college dient te worden betrokken, betekent echter niet dat de betrokkene kan kiezen voor elke aanbieder naar keuze.

Kamerstukken II 2012/13, 33684, nr. 3, p. 120-121. Zie ook ZonMw 2013, p. 112 e.v.

Binnen het sociaal domein bestaat, vergelijkbaar met de Zvw, ook geen contracteerverplichting voor het college.

Meulemans, TvGR 2005, afl. 1, p. 61.

De gemeente bepaalt met welke aanbieder zij voor de uitvoering van de Wmo 2015 en de Jeugdwet een contract wenst af te sluiten.

Uiteindelijk is het op grond van artikel 2.3.5 lid 3 Wmo 2015 en artikel 2.3 lid 2 Jeugdwet aan het college, rekening houdend met de uitkomsten van het onderzoek, waaronder de voorkeuren van de betrokkene,

Zie ook art. 2.3.5 lid 5 onder h Wmo 2015.

om een (indicatie)besluit te nemen waarmee de voorziening aan de betrokkene wordt toegekend. Op grond van artikel 2.3.6 lid 1 Wmo 2015 en artikel 8.1.1. lid 1 Jeugdwet wordt een voorziening in beginsel geleverd in natura, tenzij de betrokkene de zorgverlening zelf via een pgb wenst in te kopen bij een niet-gecontracteerde aanbieder.

Kamerstukken II 2013/14, 33841, nr. 64, p. 32. Zie ook Elferink, Gst. 2018/55, p. 5.

De keuzevrijheid van een inwoner om te kiezen voor een niet-gecontracteerde aanbieder is binnen het sociaal domein daarom gewaarborgd met de mogelijkheid voor de betrokkene om de zorg zelf door middel van een pgb te kunnen inkopen.

Kamerstukken II 2013/14, 33841, nr. 3, p. 133 en Kamerstukken II 2012/13, 33684, nr. 3, p. 82.

Uit de parlementaire geschiedenis van de Wmo 2015 en de Jeugdwet volgt in dat kader dat het pgb en hulp in natura gelijkwaardige alternatieven zijn.

Kamerstukken II 2013/14, 33841, nr. 64, p. 33; Kamerstukken II 2013/14, 33841, nr. 103 en Kamerstukken II 2014/15, 25657, nr. 224. Zie ook CRvB 10 oktober 2018, ECLI:NL:CRVB:2018:3102.