Dyslexie

Het betreft een uitspraak waarin aan de orde is of hulp in verband met dyslexie kan worden aangemerkt als jeugdhulp.

CRVB 24 oktober 2018, ECLI:NL:CRVB:2018:3454.

Het college van burgemeester en wethouders hanteerde in deze casus voor het bepalen van het antwoord op de vraag of de jeugdige vanwege zijn dyslexie jeugdhulp nodig heeft als vaste gedragslijn het protocol Dyslexie Diagnostiek en Behandeling. Het stelde zich op het standpunt dat alleen jeugdhulp nodig is ingeval volgens dat protocol is vastgesteld dat sprake is van ernstige, enkelvoudige dyslexie (EED).

Vanaf 1 januari 2022 is het Protocol dyslexie diagnostiek en behandeling van kracht. Daarin is geen sprake meer van enkelvoudige ernstige dyslexie (EED) maar van Ernstige Dyslexie (ED). Voor de uitspraak van de Centrale Raad van Beroep maakt dat geen verschil. ED wordt hierna gebruikt als de problematiek speelt na 1 januari 2022.

Volgens de Centrale Raad van Beroep is het college daarmee binnen de ruimte gebleven die de wetgever in artikel 2.3 Jeugdwet aan het college heeft gelaten. In de wetsgeschiedenis ziet de raad geen aanknopingspunt voor het oordeel dat de wetgever in 2015 bij de overheveling van de dyslexiezorg van de Zorgverzekeringswet naar de Jeugdwet een ruimer of ander bereik van dyslexiezorg heeft beoogd. De Centrale Raad van Beroep ziet die ruimte in de zinsnede ‘indien naar het oordeel van het college de jeugdige of zijn ouders jeugdhulp nodig heeft’.

De Centrale Raad van Beroep toetst vervolgens of in het concrete geval een redelijke toepassing is gegeven aan het bestendige beleid van het college. Uit de casus blijkt dat de jeugdige extra ondersteuning kreeg vanwege een serieuze achterstand op het gebied van lezen en spelling maar niet zo ernstig dat tot EED moest worden geconcludeerd. Het college had daarmee geen onredelijke toepassing gegeven aan het beleid volgens de Centrale Raad van Beroep.

De uitspraak van de Centrale Raad van Beroep sluit aan bij wat hiervoor is vermeld over de ruimte die de wetgever biedt aan de gemeente om, via de verordening of via gemeentelijk beleid, te bepalen wat jeugdhulp is. De Centrale Raad van Beroep verwijst ook uitdrukkelijk naar de parlementaire geschiedenis.

In deze zaak was geen sprake van een gemeentelijke verordening die dyslexie uitsluit. In het beleid van het college was daarover het nodige bepaald. Dat maakt een verschil: de verordening is een algemeen verbindend voorschrift waarvan niet kan worden afgeweken (tenzij de verordening zelf een afwijkingsmogelijkheid bevat). Bij de toepassing van beleid ligt dat anders. Het gaat erom dat het college in dit geval een beleid heeft geformuleerd dat zich verdraagt met de Jeugdwet. Maar bij de toepassing van het beleid zal in elk afzonderlijk geval moeten worden beoordeeld of de concrete situatie noopt tot afwijking van het beleid. Dat zal afhangen van de omstandigheden: betreft het enkel het leerprobleem of spelen als gevolg van dat leerprobleem andere problemen, zoals psychosociale problemen. Als dat het geval is kan hulp aangewezen zijn, weliswaar dan niet de hulp vanwege de dyslexie maar hulp vanwege andere problemen.

Een voorbeeld uit de rechtspraak betreft de situatie waarin het college een voorziening voor een leerling met EED, die het voortgezet onderwijs bezocht, had afgewezen onder verwijzing naar de uitspraak van de Centrale Raad van Beroep. De jeugdige had een ernstige vorm van EED en daarvoor was hij ook behandeld op de basisschool maar zonder succes.

In 25% van de gevallen biedt hulp bij EED op de basisschool geen goede oplossing: zie advies van de Gezondheidsraad aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 11 september 1995, p. 118.

De voorziening, die door het college eerder wel was toegekend en door het college ook adequaat gevonden was, hield in dat iemand op school de stof voorlas aan de jeugdige. De jeugdige beschikte over een fenomenaal geheugen en kon wat voorgelezen werd onthouden. Als niet werd voorgelezen, kon de jeugdige zijn opleiding niet afmaken. Hij was dus zo goed als analfabeet zonder uitzicht op verbetering. De rechtbank oordeelde dat het onder die omstandigheden in strijd is met het evenredigheidsbeginsel de gevraagde voorziening te weigeren.

Rb. Overijssel 13 januari 2020, ECLI:NL:RBOVE:2020:94.

Het college had in redelijkheid niet op deze wijze van zijn beoordelingsruimte gebruik mogen maken.

Ook uit de parlementaire geschiedenis kan worden afgeleid dat het college beoordelingsruimte heeft. Die beoordelingsruimte ziet niet alleen op de vraag of jeugdhulp nodig is, maar ook over de vraag of de eigen mogelijkheden en het probleemoplossend vermogen voldoende is. In de Eerste Kamer heeft daarover een discussie plaatsgevonden.

Handelingen I 2013-2014, 33 684, nr. 19, pagina 73.

Het college heeft, aldus de staatssecretaris, bij de vraag of jeugdhulp nodig is en of de eigen mogelijkheden en het probleemoplossend vermogen toereikend is, beoordelingsruimte. De bestuursrechter zal de beslissing van het college of jeugdhulp nodig is en of de eigen mogelijkheden en het probleemoplossend vermogen toereikend zijn marginaal toetsen. De rechter zal dan met name toetsen of de beslissing op zorgvuldige wijze en met inachtneming van de wettelijke en gemeentelijke regels is genomen, ook kijkend naar de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Dat is anders bij de toetsing of de voorziening de jeugdige in staat stelt gezond en veilig op te groeien, te groeien naar zelfstandigheid, voldoende zelfredzaam te zijn en maatschappelijk te participeren. Het gaat dan om een wettelijke norm, waaraan de rechter in een voorkomend geval vol kan toetsen.

Uit deze passage blijkt dat de opvatting van de regering is dat het college beoordelingsruimte heeft bij de beslissing of jeugdhulp nodig is. Ook kan eruit worden afgeleid dat het oordeel van het college over de eigen mogelijkheden en het probleemoplossend vermogen behoort tot de beoordelingsruimte van het college.

Als eenmaal blijkt dat een voorziening nodig is, moet het college die voorziening ook treffen. In die zin is er geen beslisruimte. Maar het college heeft wel ruimte over de vraag welke voorziening het meest passend is. Daarbij hoeft het niet de visie van de jeugdige of zijn ouders te volgen. Wel moet het college rekening houden met de wensen van de jeugdige en zijn ouders. Dat zal ook de effectiviteit van de hulp ten goede komen. Ruimte is er ook wat betreft de duur van de voorziening. Veelal zal het hier aankomen op de motivering van het college.

Hoever die ruimte strekt is niet helemaal duidelijk. Wel zal in elk concreet geval de rechter toetsen of een redelijk gebruik is gemaakt van de ruimte en of er aanleiding bestaat voor de conclusie dat de beleidsregel gevolgen heeft die onevenredig zijn in verhouding tot de met de beleidsregels te dienen doelen.