De inhoud van het onderzoek

In artikel 2.3.2 Wmo 2015 is bepaald hoe het onderzoek eruit moet zien. Nadat melding is gemaakt van een behoefte aan maatschappelijke ondersteuning – dat kan vormvrij – voert het college in samenspraak met de cliënt en eventueel zijn mantelzorger of vertegenwoordiger een onderzoek uit conform lid 2 tot en met lid 8 van dit artikel (lid 1). De CRvB heeft uiteengezet welke stappen in het onderzoek door het college moeten worden gezet. Het college dient allereerst vast te stellen wat de hulpvraag is en welke problemen worden ondervonden bij de zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie of het zich kunnen handhaven in de samenleving. Pas wanneer die problemen voldoende concreet in kaart zijn gebracht, kan worden bepaald welke ondersteuning naar aard en omvang nodig is om een passende bijdrage te leveren aan de zelfredzaamheid of participatie of het zich kunnen handhaven in de samenleving. Uit artikel 2.3.2 lid 4 aanhef en onder b, c en f, en artikel 2.3.5 lid 3 en 4 van de Wmo 2015 volgt verder dat het onderzoek er vervolgens op gericht moet zijn of en in hoeverre de eigen mogelijkheden, gebruikelijke hulp, mantelzorg,

Inclusief de behoefte aan ondersteuning van de mantelzorger (lid 4 sub d).

ondersteuning door andere personen uit het sociale netwerk en voorliggende, algemene of algemeen gebruikelijke voorzieningen (de zogenaamde ‘afpelfactoren’) de nodige hulp en ondersteuning kunnen bieden. Alleen als met deze mogelijkheden niet in een oplossing voor de ondersteuningsbehoefte van de cliënt kan worden voorzien, dient het college immers een maatwerkvoorziening te verstrekken. Verder is nog bepaald dat als specifieke deskundigheid is vereist voor het onderzoek, het college een deskundige moet inschakelen.

CRvB 21 maart 2018, ECLI:NL:CRVB:2018:819, AB 2018/198, m.nt. A. Tollenaar, Gst. 2018/104, m.nt. E.M. Linthorst en E.C. de Wit, JWWB 2018/99, RSV 2018/130, m.nt. C.W.C.A. Bruggeman, USZ 2018/161, m.nt. M.F. Vermaat.

&

De vergelijking is hier getrokken met de inzet van een specifieke deskundige tijdens het onderzoek in het kader van de Jeugdwet, zie CRvB 1 mei 2017, ECLI:NL:CRVB:2017:1477, AB 2017/208, m.nt. C.W.C.A. Bruggeman, Gst. 2017/127, GJ 2017/132, m.nt. M.F. van der Mersch, RSV 2017/143, USZ 2017/196, m.nt. R. Imkamp.

Aan artikel 2.3.2 kan verder worden ontleend dat de eventueel verschuldigde bijdrage in de kosten

De officiële term voor het meer gebruikte begrip ‘eigen bijdrage’.

aan de orde moet komen (lid 4 sub g) en dat het college met de cliënt de verstrekking van een pgb en de hieraan verbonden voorwaarden en gevolgen bespreekt (lid 6).

In lid 4 sub f is verder nog benoemd dat college de mogelijkheden van samenwerking met zorgverzekeraars en zorgaanbieders als bedoeld in de Zvw en andere partijen en organisaties uit, kort gezegd, het sociaal domein zo nodig onderzoekt.

Als de cliënt een persoonlijk plan

In een persoonlijk plan kan de cliënt aangeven welke ondersteuning naar zijn mening zou moeten worden verstrekt. Ook kan hij hierin zijn voorkeuren en behoeften vermelden. De bedoeling van het persoonlijk plan is dat het college direct bekend is met de wijze waarop de cliënt zelf vorm wil geven aan de ondersteuning die nodig is om zelfredzaam te kunnen zijn en te anticiperen. Kamerstukken II 2013/14, 33 841, nr. 38.

heeft ingediend (lid 2), betrekt het college dit plan bij het onderzoek (lid 5).

Betrekken bij is overigens niet hetzelfde als zonder meer vervolg geven aan. Het college blijft eindverantwoordelijk voor de passendheid van de te verstrekken voorziening met inachtneming van alle factoren die in de leden 2 en 5 van art. 2.3.2 Wmo 2015 worden genoemd.

Het onderzoek moet binnen zes weken zijn afgerond (lid 1) en het college verschaft de cliënt een verslag van het onderzoek (lid 8). Als het onderzoek wordt uitgevoerd door een derde, dan gelden de vereisten van artikel 2.3.2 Wmo 2015 ook voor deze derde. Het college dient te vergewissen of het door de derde uitgevoerde onderzoek hieraan voldoet en verder concludent en zorgvuldig is.

Artikel 3:9 Awb. CRvB 11 april 2018, ECLI:NL:CRVB:2018:1113, AB 2018/322, m.nt. C.W.C.A. Bruggeman.

Aan de rechtspraak kan worden ontleend dat als geen onderzoek is gedaan naar de concrete specifieke ondersteuningsbehoefte of de hulpvraag en de beperkingen, het onderzoek onzorgvuldig is. De vraag kan dan ook niet worden beantwoord op welke wijze in de ondersteuning kan worden voorzien en of een maatwerkvoorziening moet worden verstrekt.

Zie bv. CRvB 21 maart 2018, ECLI:NL:CRVB:2018:819, AB 2018/198, m.nt. A. Tollenaar, Gst. 2018/104, m.nt. E.M. Linthorst en E.C. de Wit, JWWB 2018/99, RSV 2018/130, m.nt. C.W.C.A. Bruggeman, USZ 2018/161, m.nt. M.F. Vermaat en CRvB 3 oktober 2018, ECLI:NL:CRVB:2018:3108.

Onderzoek naar ondersteuningsbehoefte, hulpvraag en beperkingen vormt dus als het ware de basis van het onderzoek. Daarna komen de ‘afpelfactoren’ in beeld. Onvoldoende onderzoek of het ontbreken van onderzoek naar de eigen mogelijkheden,

Rb. Zeeland-West-Brabant, 29 januari 2018, ECLI:NL:RBZWB:2018:490.

gebruikelijke hulp,

CRvB 3 oktober 2018, ECLI:NL:CRVB:2018:3108, CRvB 10 oktober 2018, ECLI:NL:CRVB:2018:3243, CRvB 7 augustus 2019, ECLI:NL:CRVB:2019:2616.

mantelzorg,

CRvB 6 september 2017, ECLI:NL:CRVB:2017:3209, AB 2017/351, m.nt. A. Tollenaar, Gst. 2018/9, m.nt. C.W.C.A. Bruggeman.

hulp uit het sociale netwerk

Rb. Zeeland-West-Brabant, 29 januari 2018, ECLI:NL:RBZWB:2018:490.

en algemene

CRvB 30 januari 2019, ECLI:NL:CRVB:2019:288, 30 januari 2019, AB 2019/189, m.nt. C.W.C.A. Bruggeman; CRvB 11 november 2020, ECLI:NL:CRVB:2020:2969, RSV 2021/16, m.nt. C.W.C.A. Bruggeman.

of algemeen gebruikelijke voorzieningen,

CRvB 20 november 2019, ECLI:NL:CRVB:2019:3690, AB 2020/106, m.nt. C.W.C.A. Bruggeman.

zal er veelal toe leiden dat het onderzoek niet zorgvuldig is en dat een besluit niet op dat onderzoek kan worden gebaseerd.

Verder zullen de specifieke omstandigheden van het geval mede bepalen wat onderzocht moet worden. Zo dient onderzoek naar rijvaardigheid en rijgeschiktheid met het oog op de verstrekking van een gesloten buitenwagen een plek te krijgen in het onderzoek.

CRvB 20 januari 2021, ECLI:NL:CRVB:2021:244.

Onderzoek van de wasruimte bij de cliënt thuis kan nodig zijn om te bepalen of de cliënt de was kan doen.

CRvB 14 juli 2021, ECLI:NL:CRVB:2021:1739.

Voor de toepassing van het verhuisprimaat zal onder meer onderzoek moeten worden gedaan naar de kosten van de aanpassing van de eigen woning en de daadwerkelijke beschikbaarheid van aangepaste of eenvoudig aan te passen andere woonruimten.

CRvB 31 oktober 2018, ECLI:NL:CRVB:2018:3506.

Onderzoek naar de inhoud en omvang van de bij of krachtens de Zvw geboden zorg en de vraag in hoeverre deze zorg voorziet in de hulpvraag, is aangewezen als de benodigde ondersteuning mogelijk vanuit de Zvw kan worden geboden.

CRvB 23 februari 2022, ECLI:NL:CRVB:2022:441, ABkort 2022/140, JWWB 2022/67, USZ 2022/92.

Hiervoor is aan de orde gekomen dat er verschillende redenen kunnen zijn voor het college om periodiek een heronderzoek te starten om een eerder verstrekte maatwerkvoorziening of eerder verstrekt pgb opnieuw te beoordelen.

Artikel 2.3.9 lid 1 Wmo 2015.

Zo’n heronderzoek vindt op dezelfde wijze plaats als het onderzoek na een melding als bedoeld in artikel 2.3.2 en hiervoor uiteengezet.

Artikel 2.3.9 lid 2 Wmo 2015. Specifiek is in deze bepaling nog benoemd dat in het heronderzoek ook kan worden betrokkene de vraag of de cliënt aanspraak heeft of kan maken op Wlz-zorg.

Het college onderzoekt in het heronderzoek de onderwerpen die ook in het kader van het onderzoek na de melding zijn onderzocht. Tevens wordt een eerder verstrekt pgb in ogenschouw genomen. Verder wordt bekeken hoe de uitkomsten van het heronderzoek zich verhouden tot de beschikking met een bepaalde looptijd.

Kamerstukken II 2013/14, 33 841, nr. 3 p. 155.

De vraag is of alle te doorlopen stappen in het heronderzoek ook altijd moeten worden onderzocht of evenveel aandacht behoeven. Voorstelbaar is dat dit niet altijd het geval hoeft te zijn. De CRvB heeft geoordeeld dat als het college een eerder verstrekte maatwerkvoorziening wil herzien, het heronderzoek gericht zal moeten zijn op het verzamelen van de voor de herziening relevante feiten en omstandigheden.

CRvB 7 april 2021, ECLI:NL:CRVB:2021:758, AB 2021/210, m.nt. C.W.C.A. Bruggeman, Gst. 2021/92, m.nt. E.M. Linthorst.

Dit biedt een opening om bij heronderzoek niet altijd alle aspecten te onderzoeken.

Zie echter ook Rb. Rotterdam 29 november 2021, ECLI:NL:RBROT:2021:11793, waarin is geoordeeld dat bij het onderzoek in het kader van een herziening alle stappen van het stappenplan moeten worden gevolgd.

Wat wel of niet onderzocht moet worden bij het heronderzoek, zal steeds afhankelijk zijn van de reden of het doel van het heronderzoek. Zo zal bij een besluit tot beëindiging van een eerder verstrekt pgb het heronderzoek in ieder geval gericht moeten zijn op de wijze waarop invulling wordt gegeven aan de uitvoering van de aan het pgb verbonden voorwaarden.

Rb. Gelderland 1 oktober 2021, ECLI:NL:RBGEL:2021:5213.

Door de werking van artikel 2.3.9 lid 2 Wmo 2015 zal het college bij het heronderzoek echter ook oog moeten houden voor de ondersteuningsbehoefte van de cliënt. Zo dient bij een besluit tot beëindiging van een maatwerkvoorziening voor huishoudelijke hulp wegens een verzwegen samenleving, onderzocht te worden of de huisgenoot de benodigde hulp als gebruikelijke hulp kan verlenen.

CRvB 21 augustus 2019, ECLI:NL:CRVB:2019:2810 (tussenuitspraak), AB 2019/471, m.nt. C.W.C.A, Bruggeman, USZ 2019/277; CRvB 11 maart 2020, ECLI:NL:CRVB:2020:626 (einduitspraak).

Voor het antwoord op de vraag of en wanneer in het concrete geval voldoende heronderzoek is gedaan, is bepalend of met de resultaten van het heronderzoek wordt voldaan aan de toepassingsvoorwaarden van de uit te oefenen bevoegdheid (zoals bijvoorbeeld herziening, intrekking, vordering).

Dit brengt ons op de uitkomsten van het heronderzoek. Het college kan na het heronderzoek tot de conclusie komen dat de verstrekte maatwerkvoorziening nog steeds goed op de cliënt is afgestemd. Dan zal geen verdere actie nodig zijn. Maar ook kan het college op basis van de uitkomsten tot een heroverweging komen en beslissen dat een cliënt meer of minder diensten, hulpmiddelen, woningaanpassingen en andere maatregelen nodig heeft.

Kamerstukken II 2013/14, 33841, nr. 3, p. 155.

Welke mogelijkheden het college dan heeft, komt aan de orde in de volgende paragraaf.