Voorwaarden

Een belanghebbende heeft niet altijd recht op een pgb. Zo is het zeer begrijpelijk dat het college geen pgb verstrekt aan een belanghebbende die gok- en drugsverslaafd is en zich niet laat bijstaan door een vertegenwoordiger. De belanghebbende moet dus aan een aantal voorwaarden voldoen:

Artikel 8.1.1 lid 2/Jeugdwet/Artikel 2.3.6 lid 2 Wmo 2015.

de belanghebbende is op eigen kracht of met hulp van zijn sociaal netwerk of een vertegenwoordiger voldoende in staat de aan het pgb verbonden taken uit te voeren;

de belanghebbende heeft gemotiveerd waarom hij een pgb wenst;

het is gewaarborgd dat de met het pgb in te kopen ondersteuning veilig, doeltreffend en cliëntgericht wordt verstrekt.

Als een belanghebbende aan deze voorwaarden voldoet, is het college verplicht een pgb te verstrekken, tenzij zich een van de weigeringsgronden voordoet (zie hierover paragraaf 2.3.2). Overigens is het ook niet mogelijk om in beleid op te nemen dat voor een bepaalde maatwerkvoorziening nooit een pgb zal worden verstrekt. Dergelijk beleid miskent de keuzevrijheid van een belanghebbende. Deze moet zoveel mogelijk ruimte krijgen om de noodzakelijke ondersteuning naar eigen wens in te vullen.

CRvB 30 oktober 2019, ECLI:NL:CRVB:2019:3396, AB 2020/8, m.nt. C.W.C.A. Bruggeman, Gst. 2020/33, m.nt. H.F. van Rooij, NJB 2019/2436.

a. Voldoende in staat: ‘pgb-vaardig’

Een pgb brengt een aantal verplichtingen met zich mee. Zo moet een budgethouder bijvoorbeeld een overeenkomst (kunnen) sluiten met een hulpverlener, deze hulpverlener (kunnen) aansturen, declaraties bij de Svb indienen, controleren of de hulpverlening goed en voldoende is en wijzigingen direct melden bij de Svb. Op papier lijkt dit allemaal eenvoudig, maar zo simpel is dat niet. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan de situatie dat een intimiderende en mondige hulpverlener waarvan de budgethouder afhankelijk is, veel te weinig ondersteuning of ondersteuning van onvoldoende kwaliteit levert. De budgethouder moet in zo’n situatie in staat zijn deze hulpverlener bij te sturen zodat deze wel de juiste hoeveelheid ondersteuning of de juiste kwaliteit levert. Zeker als sprake is van een budgethouder in een kwetsbare positie met een afhankelijkheidsrelatie ten opzichte van de hulpverlener, is dit makkelijker gezegd dan gedaan.

Daarom is het van groot belang dat het college beoordeelt of een belanghebbende daartoe wel in staat is. Het college moet dus beoordelen of de belanghebbende in staat is om de aan het pgb verbonden taken op een verantwoorde wijze uit te voeren. Zo zal een belanghebbende daartoe niet in staat zijn als deze zelf begeleiding nodig heeft bij bijvoorbeeld het invullen van formulieren omdat de cliënt deze niet begrijpt.

CRvB 27 oktober 2021, ECLI:NL:CRVB:2021:2748, USZ 2022/7, m.nt. M.F. Vermaat.

Ook als een belanghebbende bij een eerder pgb niet in staat is gebleken de gestelde doelen te behalen en de belanghebbende conflicten heeft gekregen met de hulpverleners, kan het college concluderen dat de belanghebbende niet in staat is de aan het pgb verbonden taken te verrichten.

CRvB 9 juli 2021, ECLI:NL:CRVB:2021:1500, AB 2021/237, m.nt. R. Ortlep, Gst. 2021/110, m.nt. R. Stijnen, RSV 2021/192, USZ 2021/359, m.nt. L.M. Koenraad en E. van de Bogaard.

Als een belanghebbende daartoe niet in staat is, dan kan deze zich hiervoor laten bijstaan door iemand uit het sociale netwerk of door een vertegenwoordiger (Wmo 2015)

Artikel 2.3.6 lid 2 onder a Wmo 2015, Kamerstukken II 2013/14, 33 841, nr. 3, blz. 38 en 152-153.

of een curator, bewindvoerder, mentor, gemachtigde, gecertificeerde instelling of aanbieder van gesloten jeugdhulp (Jeugdwet)

Artikel 8.1.1 lid 2 onder a Jeugdwet.

. In dat geval moet het college beoordelen of die persoon voldoende in staat is deze taken op een verantwoorde wijze uit te voeren. Zo komt het wel eens voor dat een belanghebbende zich hiervoor wil laten bijstaan door een familielid maar dit familielid zelf maatschappelijke ondersteuning ontvangt voor het voeren van een administratie. In zo’n geval is het zeer aannemelijk dat dit familielid onvoldoende in staat is om de taak naar behoren uit te voeren. Anders gezegd, dan is onvoldoende aannemelijk dat deze de gevraagde waarborg zal bieden. Een ander veel voorkomend geval is dat de belanghebbende zich hiervoor laat bijstaan door de hulpverlener waarvan de cliënt de hulp wil betrekken. De belanghebbende wil dus bijvoorbeeld begeleiding inkopen bij hulpverlener A en hulpverlener A zal de belanghebbende ook bijstaan bij de aan het pgb verbonden taken. Dit komt erop neer dat deze hulpverlener zijn eigen werk controleert, zichzelf aanstuurt en de eigen declaraties ondertekent. Het is dan ook begrijpelijk dat colleges een vertegenwoordiger die ook hulpverlener is, mogen weigeren.

CRvB 22 augustus 2019, ECLI:NL:CRVB:2019:2803, Gst. 2019/176, m.nt. H. van Deutekom en M. Wijelath, USZ 2019/278 en CRvB 27 november 2019, ECLI:NL:CRVB:2019:3761, RSV 2020/44, m.nt. N. Tielen.

De Wmo 2015 bevat geen opsomming van de aan het pgb verbonden taken. Wel is er een landelijk 10-puntenkader voor pgb-vaardigheid ontwikkeld.

Zie https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2021/09/21/infographic-met-toelichting—toetsing-10-punten-pgb-vaardigheid.

In dat kader staat opgenomen wat de budgethouder of de derde die het pgb beheert ten minste moet weten en kunnen om met een pgb om te gaan. Het college kan in de beleidsregels nader uitwerken wat onder pgb-vaardigheid wordt verstaan.

b. Pgb-keuze motiveren

De belanghebbende moet de keuze voor een pgb motiveren. De Jeugdwet en de Wmo 2015 stellen verschillende eisen aan de motivering.

Jeugdwet

De jeugdige of zijn ouders moeten zich gemotiveerd op het standpunt stellen dat zij de individuele voorziening die wordt geleverd door een aanbieder, niet passend achten.

Artikel 8.1.1 lid 2 onder b Jeugdwet.

Deze voorwaarde is verdergaand dan onder de Wmo 2015, waarin de cliënt moet motiveren waarom hij een pgb wenst, niet waarom de maatwerkvoorziening in natura niet passend is.

Het is aan de jeugdige of zijn ouders om de stelling dat zij de individuele voorziening via een pgb wensen te realiseren, met redenen te onderbouwen. Om dat te doen zullen zij moeten aantonen dat zij zich voldoende hebben georiënteerd op de voorziening «in natura».

Kamerstukken II 2013/14, 33 684, nr. 3, blz. 222. Zie ook Rechtbank Noord-Nederland 28 maart 2018, ECLI:NL:RBNNE:2018:1092.

Wmo 2015

De cliënt moet zich gemotiveerd op het standpunt stellen dat hij de maatwerkvoorziening als een pgb geleverd wenst te krijgen.

Artikel 2.3.6 lid 2 onder b Wmo 2015.

Let wel, de cliënt hoeft in dit plan niet te motiveren waarom de maatwerkvoorziening in natura voor hem niet passend is.

Kamerstukken II 2013/14, 33 841, nr. 3, blz. 152-153, Kamerstukken II 2013/14, 33 841, nr.103, Kamerstukken I 2013/14, 33 841, nr. G, blz. 28 en CRvB 10 oktober 2018, ECLI:NL:CRVB:2018:3102, ABkort 2018/459, NJB 2018/1904, USZ 2018/328. Dit ligt anders bij het pgb in het kader van de Jeugdwet (zie hiervoor).

Deze voorwaarde laat zien dat het de beslissing van de cliënt zelf is om een pgb aan te vragen. Heeft de cliënt niet de wens voor een pgb, dan moet het college de maatwerkvoorziening in natura leveren.

c. Veilig, doeltreffend en cliëntgericht

Het college moet ook beoordelen of de kwaliteit van de met het pgb in te kopen ondersteuning van voldoende kwaliteit is. Dit is van belang voor de veiligheid van de cliënt en voor de effectiviteit van de maatwerkvoorziening.

Artikel 8.1.1 lid 2 onder c en lid 3 Jeugdwet/Artikel 2.3.6 lid 2 onder c en lid 3 Wmo 2015, Kamerstukken II 2013/14, 33 841, nr. 3, blz. 38 en 153.

Om dit zorgvuldig te kunnen beoordelen moet de cliënt te kennen geven waar hij de ondersteuning zal inkopen, op welke manier deze ondersteuning naar verwachting bijdraagt aan zijn ondersteuningsbehoefte en hoe de kwaliteit van de ondersteuning is gewaarborgd. Het college kan met deze informatie beoordelen of de kwaliteit van de met het pgb in te kopen ondersteuning voldoende is gegarandeerd.

Kamerstukken II 2013/14, 33 841, nr. 3, blz. 38 en CRvB 8 september 2022, ECLI:NL:CRVB:2022:2052, ABkort 2022/393, NJB 2022/2276.

Concreet betekent dit dat de met het pgb in te kopen ondersteuning voldoende voorziet in de ondersteuningsbehoefte van de cliënt. Uit het onderzoek is immers gebleken welke ondersteuningsbehoefte hij heeft en waarvoor dus een maatwerkvoorziening wordt verstrekt.

Dit is de uitkomst van het onderzoek als bedoeld in artikel 2.3.2 lid 4 Wmo 2015 en het stappenplan van CRvB 21 maart 2018, ECLI:NL:CRVB:2018:819, AB 2018/198, m.nt. A. Tollenaar, Gst. 2018/104, m.nt. J.C. de Wit en E. Linthorst, RSV 2018/130, m.nt. C.W.C.A. Bruggeman, USZ 2018/161, m.nt. M.F. Vermaat. Zie voor de Jeugdwet artikel 2:3 en het stappenplan van CRvB 1 mei 2017, ECLI:NL:CRVB:1477, AB 2017/208 m.nt. C.W.C.A. Bruggeman, GJ 2017/132 m.nt. M.F. van der Mersch, GZR-Updates.nl 2017-0226 m.nt. E.E. Schaake, USZ 2017/196 m.nt. R. Imkamp.

De ondersteuning die de cliënt met het pgb wenst in te kopen moet van zodanige kwaliteit en omvang zijn dat hij daarmee hierin voorziet. Dat is immers het doel waarvoor het pgb is verstrekt.

Artikel 2.3.6 lid 3 Wmo 2015. In de Jeugdwet staat geen dergelijke bepaling.

Ook kan de situatie zich voordoen dat aan een cliënt een pgb is verstrekt, maar dat er geen groei van de vaardigheden van de cliënt heeft plaatsgevonden, terwijl dit wel was te verwachten en dit ook een doel was van de in te kopen ondersteuning. In zo’n geval kan het college ervoor kiezen om op enig moment het pgb niet opnieuw te verstrekken.

Kamerstukken II 2013/14, 33 841, nr. 3, blz. 38 en CRvB 24 januari 2018, ECLI:NL:CRVB:2018:375.