Pgb binnen de Jeugdwet, een lastige combinatie?

Vanuit de Wvg en later de Wmo, hebben gemeenten veel ervaring opgedaan met de uitvoering en besluitvorming rondom het pgb. De spelregels binnen de Wmo zijn helder: er is een recht op een pgb mits de burger kan voldoen aan de daarvoor opgestelde regels. Binnen de Jeugdwet is een pgb echter niet zo vanzelfsprekend. Hier geldt veel meer de stelregel: Nee, tenzij. Waarom is het voor de gemeente zo lastig om daadkrachtig en conform wettelijke eisen te motiveren als de ouders de ondersteuning in de vorm van een pgb willen uitvoeren? Bij een aanvraag voor pgb binnen de Jeugdwet kunnen zich twee situaties voordoen:

De ouders willen de ondersteuning zelf uitvoeren

De ouders willen de ondersteuning door een niet gecontracteerde aanbieder laten uitvoeren.

Laten we eens kijken welke mogelijkheden de gemeente heeft.

Stel: de ouders willen de ondersteuning zelf uitvoeren.

Wat zegt de Jeugdwet hierover? In artikel 8.1.1 Jeugdwet lezen we dat; “Indien de jeugdige of zijn ouders dit wensen, verstrekt het college hun een persoonsgebonden budget dat hen in staat stelt de jeugdhulp die tot de individuele voorziening behoort van derden te betrekken”. Met andere woorden; de uitvoering van een pgb kan alleen door derden, niet zijnde de ouders, uitgevoerd worden. Ook de Centrale Raad van Beroep (CRvB) volgt deze lijn. In een uitspraak uit 17 juli 2019 (ECLI:NL:CRVB:2019:2362) wordt aangegeven dat het college slechts een voorziening hoeft te treffen voor zover de eigen mogelijkheden en het probleemoplossend vermogen van de jeugdige en zijn ouders ontoereikend zijn. Met andere woorden: hebben de ouders of de jeugdige problemen en komen zij in aanmerking voor Jeugdhulp? Dan is het probleemoplossend vermogen van de ouder(s) en de jeugdige kennelijk ontoereikend en kunnen zij de problemen niet op eigen kracht oplossen. Ouders kunnen dan natuurlijk niet met behulp van een pgb hun eigen kind gaan begeleiden. Zij zijn immers zelf onderdeel van “het probleem”.

Bovenstaand voorbeeld zou voor de gemeente tot onderstaande motivering van het besluit kunnen leiden: U heeft aangeven het pgb zelf te willen uitvoeren. Op grond van artikel 8.1.1 lid 1 van de Jeugdwet kan het pgb alleen door derden, niet zijnde de ouders worden uitgevoerd. Derhalve wijzen wij uw verzoek voor een pgb af. Een besluit met voldoende daadkracht en conform wettelijke eisen.

Stel: de ouders willen de ondersteuning door een niet gecontracteerde aanbieder laten uitvoeren.

Wat zegt de Jeugdwet hierover? In artikel 8.1.1 lid 2 a t/m c wordt aangegeven dat er een pgb verstrekt kan worden indien:

de jeugdige of zijn ouders naar het oordeel van het college op eigen kracht voldoende in staat zijn tot een redelijke waardering van de belangen ter zake dan wel met hulp uit hun sociale netwerk dan wel van een curator, bewindvoerder, mentor, gemachtigde, gecertificeerde instelling of aanbieder van gesloten jeugdhulp, in staat zijn de aan een persoonsgebonden budget verbonden taken op verantwoorde wijze uit te voeren;

de jeugdige of zijn ouders zich gemotiveerd op het standpunt stellen dat zij de individuele voorziening die wordt geleverd door een aanbieder, niet passend achten;

naar het oordeel van het college is gewaarborgd dat de jeugdhulp die tot de individuele voorziening behoort en die de jeugdige of zijn ouders van het budget willen betrekken, van goede kwaliteit is

Met andere woorden: als de jeugdige en zijn ouders het pgb willen laten uitvoeren door een niet gecontracteerde aanbieder dan is aanvullende onderzoek noodzakelijk. Hierbij dient de gemeente punt a t/m c helder te krijgen. Binnen de Wet langdurige zorg (Wlz) kennen we punt a als het bewustekeuzegesprek. Zaken als het inkopen van begeleiding, het bijhouden van een administratie, het coördineren van de begeleiding, werk- en of opdrachtgever zijn en het afleggen van verantwoording zijn zaken die tijdens dit onderzoek aan de orde komen.

Daarnaast zullen de ouders moeten aantonen dat zij onderzoek hebben gedaan naar twee of meer gecontracteerde aanbieders. Ook moeten zij kunnen motiveren waarom deze aanbieders geen passende ondersteuning kunnen bieden (punt b).

Om te voldoen aan punt c dient diegene die de begeleiding gaat geven een plan van aanpak op te stellen waarin heldere doelen geformuleerd worden. Deze doelen dienen aan te sluiten bij de aandachtspunten per resultaatgebied(1) die in het onderzoek naar de situatie van de jeugdige en zijn ouders door de gemeente geformuleerd zijn.

Ook hier geeft de wetgever en de CRvB de gemeente voldoende handvatten om conform wettelijke eisen een daadkrachtig besluit te nemen. Het is dan wel noodzakelijk dat de gemeente bovenstaand artikel inclusief de punten a tot en met c opneemt in haar verordening. In het geval van een onduidelijk en onvoldoende concreet geformuleerd plan van aanpak (punt c) kan dit voor de gemeente leiden tot onderstaande motivering van het besluit: U heeft aangeven het pgb door een niet gecontracteerde aanbieder te willen laten uitvoeren. Op grond van artikel 8.1.1 lid 2 punt c van de Jeugdwet dient de jeugdhulp die tot de individuele voorziening behoort en die de jeugdige of zijn ouders van het budget willen betrekken, van goede kwaliteit te zijn. Dit is in uw situatie niet het geval. Het ingediende plan van aanpak van de door u geselecteerde zorgaanbieder komt niet overeen met de door ons opgestelde aandachtpunten per resultaatgebied.

Als de ouders de ondersteuning in de vorm van een pgb willen uitvoeren heeft de gemeente met bovenstaande uitgangspunten mijns inziens voldoende handvatten om daadkrachtig en conform wettelijke eisen een besluit te nemen. Pgb binnen de Jeugdwet blijkt dan helemaal niet zo’n lastige combinatie te zijn.

Lees verder over Factum

(1) Bijvoorbeeld resultaatgebieden uit de richtlijn FAQT-J: Persoonlijk functioneren, sociaal functioneren, gezondheid en zelfzorg, verplaatsen en vervoer, wonen, school/werk, vrije tijd, huishouden, financiën, justitie, verslaving en ouderschap.

Zie ECLI:NL:CRVB:2019:2362