Procesbelang

Een (hoger) beroep is alleen ontvankelijk als het resultaat dat de indiener met het instellen van (hoger) beroep nastreeft ook daadwerkelijk kan worden bereikt en het bereiken van dat resultaat voor deze indiener feitelijke betekenis kan hebben. Deze bestendige jurisprudentie is ook in Jeugdwetzaken toegepast in twee uitspraken van de Centrale Raad van Beroep van 13 maart 2019.

CRVB 13 maart 2019, ECLI:NL:CRVB:2019:897 en ECLI:NL:CRVB:2019:898.

Dat betekent in een aantal gevallen dat iemand, die beroep instelt tegen een negatieve beslissing van het college en die de volgens die persoon benodigde hulp niet daadwerkelijk inzet, in de uiteindelijke uitspraak zijn beroep niet inhoudelijk behandeld zal zien. Stel dat het college heeft geweigerd een voorziening te treffen voor hulp die de aanvrager via een persoonsgebonden budget had willen inzetten door een aanbieder die geen overeenkomst heeft met de gemeente. Als die hulp niet daadwerkelijk wordt ingezet door de aanvrager (op eigen kosten), kan de aanvrager in beroep nooit meer het resultaat bereiken dat de aanvrager voor ogen had met het instellen van het beroep. Gesteld immers dat de aanvrager gelijk zou krijgen en de rechter het besluit tot weigering van de hulp zou vernietigen, dan kan die hulp niet meer worden ingezet: de periode waarover geprocedeerd wordt, ziet immers op het verleden.

Een belang zou kunnen worden aangenomen als de hulp ook naar de toekomst noodzakelijk blijkt te zijn voor de ontwikkeling van de jeugdige of als de aanvrager door de weigering van de hulp schade heeft geleden. Dat laatste zal niet snel het geval zijn als er geen daadwerkelijke hulp is ingezet; kosten zijn dan immers ook niet gemaakt.

Zie bijvoorbeeld Rb. Overijssel 28 oktober 2020, ECLI:NL:RBOVE:2020:3569.

Of de hulp in de toekomst noodzakelijk is, zal door de aanvrager aannemelijk moeten worden gemaakt. Gezien de ontwikkelingsfasen van een kind, ligt het niet altijd voor de hand te veronderstellen dat aard en omvang van de hulp ook in de toekomst hetzelfde is.

Het procesbelang wordt door de rechter, in afwijking van de hoofdregel bij de beoordeling van beroepen, ex nunc (naar de omstandigheden van het moment van beoordeling door de rechter) getoetst. Dat kan betekenen dat een procesbelang wel aanwezig was ten tijde van het instellen van beroep maar niet meer ten tijde van de beslissing op het beroep. Denk daarbij bijvoorbeeld aan het geval dat een voorziening in natura is geweigerd en in bezwaar gehandhaafd en de betrokkene stelt beroep in tegen die beslissing. Tegen de tijd dat de zaak wordt behandeld door de rechtbank blijkt dat betrokkene inmiddels onder toezicht is gesteld. Op dat moment gaat de bevoegdheid tot het toekennen van jeugdhulp over naar de gecertificeerde instelling en zal een beslissing over het alsnog inzetten van de gewenste voorziening in natura bij de gecertificeerde instelling liggen. Een uitspraak over het verleden heeft geen zin voor betrokkene omdat die niet meer kan bewerkstelligen dat jeugdhulp in het verleden wordt ingezet.

Zo oordeelde de rechtspraak dat betrokkene geen belang meer had bij een oordeel over een besluit omdat ze aangegeven heeft dat zij in de relevante periode niet meer uren aan individuele begeleiding door de aanbieder heeft ingekocht dan met het voor deze begeleiding toegekende persoonsgebonden budget kon worden betaald, zodat vaststaat dat ze geen schade heeft geleden door het inkopen van deze begeleiding tegen een hoger uurtarief dan door het college was toegekend. Nu het rechterlijk oordeel ook voor de toekomst geen betekenis zou hebben voor betrokkene (die was inmiddels meerderjarig) kon ook hierin geen procesbelang zijn gelegen.

Rb. Oost-Brabant 29 mei 2018, ECLI:NL:RBOBR:2018:2583.

Vanuit het oogpunt van de aanvrager die tegen een besluit van het college beroep heeft ingesteld is dit een onbevredigende situatie. De aanvrager kan gebruikmaken van de mogelijkheid een voorlopige voorziening te vragen op het moment dat de aanvrager beroep instelt. In de jurisprudentie wordt bij wijze van voorlopige voorziening met enige regelmaat een voorziening toegekend.

Zie bijvoorbeeld Rb. Gelderland 21 februari 2017, ECLI:NL:RBGEL:2017:1042.