Noodzakelijk NIFP-onderzoek moet uitgevoerd worden

Rechtbank Rotterdam 01-11-2018 ECLI:NL: RBROT :2018:9036

Casus

De jeugdige verblijft bij zijn pleegouders. Het ouderlijk gezag wordt uitgeoefend door de ouders. De kinderrechter heeft de ondertoezichtstelling van de jeugdige en de machtiging tot uithuisplaatsing in een voorziening voor pleegzorg verlengd.

De gecertificeerde instelling (GI) heeft verzocht de ondertoezichtstelling te verlengen voor de duur van een jaar. Tevens wordt verzocht de machtiging tot uithuisplaatsing in een voorziening voor pleegzorg te verlengen voor de duur van een jaar.

Er is een duidelijke opdracht meegegeven aan de GI om een onderzoek in te zetten. Dit is echter tot op heden nog niet gelukt. Een NIFP-onderzoek moet worden uitgevoerd om het perspectief van de minderjarige duidelijk te krijgen. De GI stelt hiervoor niet de financiële middelen te hebben en wil graag dat de gemeente een dergelijk onderzoek financiert. Een besluit van de gemeente om een dergelijk onderzoek wel of niet te willen financieren neemt tijd in beslag en in deze zaak is die tijd er niet. De ouders en de pleegouders wachten al langere tijd op duidelijkheid en dit wachten begint zijn tol te eisen. De vraag is of de Rechtbank een NIFP-onderzoek kan laten plaatsvinden.

De vader en de moeder willen beiden graag dat er zo spoedig mogelijk een onderzoek gaat plaatsvinden zodat duidelijk wordt wat het beste is voor de jeugdige. Het wachten duurt te lang, waardoor er langzaam wrijving gaat ontstaan. Dat is niet in het belang van de jeugdige. Volgens de vader dient de gemeente een NIFP-onderzoek te financieren. Ook de pleegvader acht het in het belang van de jeugdige dat zo spoedig mogelijk een NIFP-onderzoek gestart wordt. Er is geen vertrouwen dat de gemeente dit snel zal gaan oppakken, dat maakt dat namens de pleegvader aan de Rechtbank wordt verzocht om een NIFP-onderzoek op te leggen en de regie hierover te nemen.

Overwegingen

en oordeel Rechtbank

De rechtbank constateert dat onduidelijkheid over zijn perspectief bij de jeugdige zorgt voor een gevoel van onveiligheid en het heeft invloed op zijn identiteitsontwikkeling. De jeugdige heeft bovengemiddeld veel structuur en duidelijkheid nodig. Er moet een consequente en voorspelbare opvoedsituatie zijn. Ook bij de beide ouders is sprake van persoonlijke problematiek.

Aan het wettelijke criterium van artikel 1:255 van het Burgerlijk Wetboek (BW) voor de ondertoezichtstelling is voldaan. De kinderrechter zal deze daarom verlengen.

Daarnaast vindt de kinderrechter de verlenging van de uithuisplaatsing noodzakelijk voor de verzorging en opvoeding (artikel 1:265c, tweede lid, BW). Het is van groot belang dat de jeugdige duidelijkheid krijgt over zijn perspectief. Alle belanghebbenden en de GI zijn van mening dat hiervoor een NIFP-onderzoek noodzakelijk is. Dit onderzoek kan aangeven wat in het belang van de jeugdige is. De onzekerheid is voor alle betrokkenen, en vooral voor de jeugdige, erg lastig. De jeugdige toont gedragsproblemen en er komt druk te staan op de verhoudingen tussen de belanghebbenden onderling, en de belanghebbenden en de GI.

De Rechtbank constateert verder dat er zorgen bestaan over de financiering van het NIFP-rapport. De GI geeft aan hier geen budget voor te hebben en verwacht dat de gemeente dit onderzoek ook niet (op korte termijn) wil financieren.

Op basis van de Jeugdwet behoort het tot de taak van de GI om verantwoorde hulp te verlenen, waaronder wordt verstaan hulp van goed niveau, die in ieder geval veilig, doeltreffend, doelmatig en cliëntgericht wordt verleend en die is afgestemd op de reële behoefte van de jeugdige of de ouder. Onder die hulp valt ook het (laten) verrichten van een noodzakelijk geacht onderzoek, aldus de Rechtbank.

Het is – in het belang van de jeugdige – de taak van de GI om binnen de ondertoezichtstelling een dergelijk (ook door de GI noodzakelijk geacht) onderzoek met voortvarendheid te laten uitvoeren. Als de GI vindt dat de gemeente een dergelijk onderzoek moet financieren, zal de GI de geëigende, desnoods procedurele stappen moeten ondernemen om ervoor te zorgen dat het onderzoek van de grond komt. De GI mag deze verantwoordelijkheid niet naast zich neerleggen. De Rechtbank verwijst hier naar de kamerstukken waarin staat : “Overeenstemming met de gemeente per geval wordt niet geëist, omdat het uiteindelijk de GI is die de wettelijke verantwoordelijkheid heeft om de door de rechter opgedragen maatregel uit te voeren.” De gemeente moet haar verantwoordelijkheid nemen in het zorgen dat de kinderen binnen haar gemeente de voor hen noodzakelijke jeugdhulp krijgen. In het geval van de jeugdige is dit nu een NIFP-onderzoek, aan de hand waarvan duidelijk moet worden welke hulp uiteindelijk passend en geboden is. Zonder dit onderzoek kan van passende hulp geen sprake zijn. Het is noodzakelijk dat dit onderzoek zonder enig nader uitstel van start kan gaan. De kinderrechter oordeelt dat de GI met spoed in overleg moet treden met de gemeente om op korte termijn tot een solide oplossing voor de jeugdige te komen, die recht doet aan wat de kinderrechter overwogen heeft.

Nu de kinderrechter het belangrijk vindt dat het NIFP-onderzoek zo spoedig mogelijk van start gaat, waardoor duidelijkheid komt over het perspectief van de jeugdige, zal de machtiging tot uithuisplaatsing voor kortere duur worden verlengd.

Commentaar

Soms is er meer informatie nodig om te kunnen besluiten welke maatregelen nodig zijn. In dit geval ging het om een ondertoezichtstelling en een machtiging tot uithuisplaatsing in een voorziening voor pleegzorg.

Bij de GI lag de opdracht om een onderzoek in te zetten om te kunnen beoordelen wat het perspectief is voor de jeugdige. In eerste instantie is geprobeerd door de GI een onderzoek te laten doen door het Kennis- en Servicecentrum voor Diagnostiek (KSCD) van Jeugdbescherming Rotterdam. Dit bleek niet mogelijk. De andere mogelijkheid is een NIFP-onderzoek. Het gaat dan om een onderzoek van het Nederlands Instituut voor Forensische Psychiatrie en Psychologie.

De GI stelt dit niet te kunnen betalen en wil dat de gemeente zo’n onderzoek financiert. De gemeentelijke besluitvorming is traag en het onderzoek heeft haast. De vraag is nu of de Rechtbank kan zorgen dat er een NIFP-onderzoek plaatsvindt.

In deze uitspraak zet de kinderrechter duidelijk uiteen hoe de verantwoordelijkheden liggen. Het belang van de jeugdige staat voorop. Dit staat ook in het Kinderrechtenverdrag (Internationale Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRP);

“Bij alle maatregelen betreffende kinderen, ongeacht of deze worden genomen door openbare of particuliere instellingen voor maatschappelijk welzijn of door rechterlijke instanties, bestuurlijke autoriteiten of wetgevende lichamen, vormen de belangen van het kind de eerste overweging.”

De rechter geeft aan dat het de taak is van de GI om verantwoorde hulp te verlenen, waaronder wordt verstaan hulp van goed niveau, die in ieder geval veilig, doeltreffend, doelmatig en cliëntgericht wordt verleend en die is afgestemd op de reële behoefte van de jeugdige of de ouder. De gemeente moet zorgen dat de kinderen binnen haar gemeente de voor hen noodzakelijk jeugdhulp ter beschikking gesteld krijgen.

En als er spoed geboden is moet er dus vaart gemaakt worden met de besluitvorming.

In een andere zaak waar de vraag speelde wie de kosten van het deskundigenonderzoek moest dragen besloot het gerechtshof Den Haag dat de kosten ten laste van de staat moesten blijven. In die zaak moest de rechter een deskundigenonderzoek laten plaatsvinden in verband met een problematische omgangszaak en was niet vooraf onderzocht voor wiens rekening de kosten zouden komen.

Ook in dit geval is het het meest belangrijk dat het benodigde onderzoek snel wordt gedaan. De rechter geeft hierbij aan dat het de taak van de GI is om het onderzoek met voortvarendheid te laten uitvoeren. De rechter merkt hierbij op dat als de GI van oordeel is dat de gemeente dit moet financieren, de GI in elk geval moet zorgen dat het onderzoek van de grond komt. De rechter stelt hierbij dat de gemeente daarnaast haar verantwoordelijkheid moet nemen in het zorgen dat de kinderen binnen haar gemeente de voor hen noodzakelijke jeugdhulp ter beschikking gesteld krijgen. In dit geval is daarvoor een NIFP-onderzoek nodig. Dit onderzoek moet zonder enig nader uitstel van start gaan. De kinderrechter oordeelt daarom dat de GI met spoed in overleg moet treden met de gemeente om op korte termijn tot een solide oplossing te komen.

De conclusie van deze uitspraak kan zijn dat de gemeente er goed aan doet het onderzoek direct te financieren. Mocht er nog onenigheid zijn over wie de kosten uiteindelijk moet dragen dan kan dat achteraf nog worden uitgezocht en eventueel rechtgezet. Het onderzoek moet in elk geval spoedig worden opgestart.

Zie ECLI:NL:RBROT:2018:9036