Harde stukjes

Eind jaren negentig kreeg ik een baan bij een adviesbureau voor volkshuisvesting en wijkaanpak. Het meeste werk zat in de combinatie van die twee, stedelijke vernieuwing. Plat gezegd kwam het erop neer dat wijken die al te volks waren werden aangepakt. Bij voorkeur door het volk elders te huisvesten en de oude woninkjes plat te gooien. Daarna werd steevast middelduur gestapeld teruggebouwd, zodat de vitale middenklasse aan de stad kon worden gebonden. Hoewel ook ik geen sociale opleiding had genoten (ik ben een matig vioolspelende filosoof) werd ik al snel ingezet als adviseur gebiedsgericht sociaal beleid. Ik mocht proberen sociale vraagstukken op de kaart te zetten. In eerste instantie waren dat de sociale vraagstukken die planologen en stadsgeografen geagendeerd hadden: maatschappelijk vastgoed (de multifunctionele accommodatie was een hype), participatie (in de betekenis van meepraten) en sociale cohesie (door het tegengaan van concentratie van allochtonen). De planologen en stadsgeografen vonden zichzelf daar zo goed in, dat ze het voor elkaar kregen om de Tweede Kamer ervan te overtuigen dat het Ministerie van Stenen (VROM) de hele portefeuille Wonen, Wijken en Integratie (!) moest krijgen. Met veel moeite lukte het om het ministerie te laten zien dat er ook andere sociale vraagstukken op de wijkagenda thuishoren: armoede, psychosociale problematiek, chronische ziekte, zwakbegaafdheid en verslaving worden misschien niet veroorzaakt door slechte wijken, maar er is wel een soort van correlatie. Met Buurtbewoners in Balans publiceerde VROM voor het eerst een boekje waarin die relatie werd uitgewerkt.

Al snel bleek hoezeer het Ministerie van Stenen zijn hand had overspeeld. VROM werd opgeheven en Wonen en Wijken verhuisde naar Binnenlandse Zaken: het Ministerie van Sturen. Sociale problematiek werd een bestuurskundig vraagstuk. De vraag was niet of hulpverleners het goede plan voor een gezin uitvoerden, maar waarom we meer dan één plan hadden. Erik Gerritse, bestuurder Jeugdzorg in Amsterdam (en voormalig gemeentesecretaris in die stad), wist aan de Tweede Kamer te melden dat er eigenlijk maar twee kernproblemen waren in de Jeugdzorg: te weinig samenwerking en te veel bureaucratie. En we zijn het allemaal gaan geloven: sociale problemen zijn eigenlijk een bestuurskundig probleem, en als we nu maar de juiste mensen in één team zetten die samen één plan maken, dan heeft over tien jaar niemand meer last van depressies of verslaving en zijn we allemaal slim en rijk. Niet toevallig heeft de sociale sector een staatssecretaris die het vak leerde als bestuurder in de stedelijke vernieuwing. En niet toevallig hebben juist deze bestuurders de gedachte omarmd dat de burger het allemaal best zelf kan. Want zeg nu zelf, kom je ooit iemand tegen die zowel sociaal als professional is? Ja, in de uitvoering, maar niet op het stadhuis.

De zachte sector laat het allemaal gebeuren. Wij kunnen niet op tegen het fysieke geweld van de planologie of de monistische logica van mannen die gewoon aan één stuur willen draaien - ongeacht waar we heen moeten. We houden er niet van om harde stukjes te schrijven over de harde stukjes in ons werk: degeneratieve ziekten, suïcide onder jongeren, recidive onder bewust kansloze ex-criminelen. Maar we moeten wel: want zonder harde sociale professionals bepaalt de boterzachte prietpraat uit de Haagse hobbyzolder de toekomst van ons land. Met alle gevolgen van dien.

Eerdere blogs van Klaas Mulder

• White lies

• Tot uw dienst

• Koop het zelf

• Wegwezen

• Vreemde ogen

• Red de zorg, pak mij!

• Terug bij nul

• Binne benne binne

• Inzicht

• Hoezo jeugdwerkloosheid?

• Eén maat

• Poep en pies