Veel ondernemers zijn vanuit zichzelf gemotiveerd om mensen aan te nemen met een arbeidsbeperking. Maar ze raken ontmoedigd door de administratieve rompslomp. In de regio Zwolle is nu een pilot begonnen waarbij werkgevers op een regelluwe manier mensen met een beperking kunnen aannemen.
De pilot is een samenwerking tussen MKB en VNO-NCW regio Zwolle, gemeenten en het UWV. Voor werkgevers zijn belemmeringen weggenomen door een aantal gunstige voorwaarden. Zo krijgen ze te maken met één vaste contactpersoon in plaats van steeds wisselende dienstverleners. Na een proeftijd bepalen werkgevers zelf of de werknemer een contract krijgt en voor hoelang. Werknemers krijgen een no-riskpolis die het risico van langdurige ziekte afdekt. Opmerkelijk is dat werkgevers zelf voorstellen wat de loonwaarde is van de werknemer en hoe de eventuele begeleiding wordt geregeld.
De Normaalste Zaak
Van Boggelen is van de Normaalste Zaak, een netwerk van MKB-ondernemers en grote werkgevers die het ‘de normaalste zaak’ vinden dat iedereen de kans krijgt om naar vermogen deel te nemen aan de arbeidsmarkt: inclusief ondernemen.
Wat is de aanleiding voor de pilot?
Eén van de werkgevers gaf de aanzet. Hij merkte dat er bij elke plaatsing gedoe is, bijvoorbeeld over de loonwaardebepaling of de begeleiding. Deze werkgever, directeur Jacco Vonhoff van Novon Schoonmaak in Zwolle is bestuurlijk actief in VNO-NCW. Rond dezelfde tijd waren het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en VNO-NCW in gesprek over de uitvoering van het Sociaal Akkoord. Zo is de afspraak gemaakt om een pilot te houden met regelluw werken. Het lag voor de hand om dat te doen in Zwolle. Daar is een Regionaal Platform Arbeidsmarktbeleid met een goede verstandhouding tussen gemeenten en werkgevers.
Hoe hebt u het aangepakt?
We hebben eerst 25 werkgevers gevraagd waar ze tegenaan lopen. Op de eerste plaats staat dat werkgevers geen duidelijke ingang hebben. Ze weten niet wie ze moeten bellen als ze willen werken met mensen met een beperking. Vervolgens blijkt het - gek genoeg – moeilijk te zijn om aan mensen te komen. Instanties kennen de mensen blijkbaar niet. Verder vinden werkgevers het ingewikkeld dat de regelingen van het UWV anders zijn dan die van de gemeente, waarbij de regels van gemeenten onderling ook weer van elkaar verschillen. Werkgevers zeggen: trek de regels gelijk en compenseer ons voor de extra kosten die we maken.
In welk opzicht wijken de regels binnen de pilot af van de huidige praktijk?
De werkgever bepaalt zelf loonwaarde en bekijkt of en hoe er jobcoaching nodig is. Nu is dat een hele procedure. Bovendien is er in de bestaande praktijk een zware verantwoording op de regels. In de pilot verantwoordt werkgever één keer per jaar wat hij heeft gedaan om de werknemer vooruit te helpen. Dat gaat dus veel meer over doelmatigheid dan over rechtmatigheid. De werkgever doet in feite wat hij normaal ook doet met zijn werknemers. Hoe functioneert de werknemer? Ontwikkelt hij zich goed? Is het salaris nog adequaat?
De werkgever bepaalt de loonwaarde, is dat niet vragen om moeilijkheden?
Voor moeilijkheden ben ik niet bang, de huidige situatie is pas moeilijk. Werkgevers voelen zich vaak benaderd als potentiële fraudeurs in plaats van als iemand die een kwetsbaar persoon een kans wil geven. Bovendien gaat het om relatief weinig geld: heeft een werknemer 50, 60 of 70% loonwaarde? Je kunt er heel veel effort opzetten om dat helemaal precies na te gaan, maar dat kost ook veel. Stel dat een paar procent van de ondernemers erop uit is op deze manier een slag te slaan, moet je dan al die anderen belasten met stapels papierwerk? De regels en controle zijn totale demotiverende factoren om aan de slag te gaan met mensen met een arbeidsbeperking. Het systeem is gebaseerd op wantrouwen. Dat wil niet zeggen dat de overheid naïef moet zijn. De contactpersoon van de gemeente heeft na verloop van tijd heus wel in de gaten als een ondernemer loonwaardes stelselmatig laag inschat en mensen nooit een vast contract aanbiedt. Dan ga je vanzelf kijken of het wel klopt. Dat laat onverlet dat het een spannende ingreep is die leidt tot veel discussie. Overigens is het strikt genomen niet zo dat de werkgever de loonwaarde bepaalt. De werkgever doet een voorstel en het UWV of de gemeente stelt de loonwaarde formeel vast.
Hoeveel werkgevers hebt u al?
We zijn twee weken geleden begonnen en er zijn al twintig werkgevers die meedoen, we zijn volop aan de slag om de eerste plaatsingen te organiseren. Ondernemers zijn enthousiast, we hoeven zelf niet eens actief te werven omdat ondernemers dat zelf onder elkaar doen als collega’s onder elkaar.
Wat is het doel van de pilot?
Het gevoel dat we iets moeten doen aan de regels wordt redelijk breed gedeeld. Het idee van de pilot is om aan de gang te gaan en te monitoren of ondernemers inderdaad in staat zijn om op een verantwoorde manier aan de gang te gaan. Ook voor mensen van gemeenten is het een kwestie van anders werken, het is een cultuurverandering om niet de rechtmatigheid, maar de doelmatigheid centraal te stellen. We denken dat een vertrouwensaanpak leidt tot betere resultaten en lagere maatschappelijke kosten omdat we minder tijd besteden aan controle en gedoe. De pilot is bedoeld om te kijken of dat ook werkelijk zo is. Volgend voorjaar willen laten zien wat onze eerste ervaringen zijn en wat het perspectief is.
De pilot duurt minimaal een jaar, u houdt intussen de vinger aan de pols met uw partners van de gemeenten en het UWV. Stel dat er wethouders zijn die in hun eigen arbeidsregio nu al regelluw aan de slag willen gaan, kan dat?
Alles wat we binnen onze pilot doen mag op basis van de wet, het staat elke gemeente vrij om hiermee te experimenteren. Weliswaar heeft is UWV verantwoordelijk voor de Wajongeren, maar het is mogelijk dat een Wajongere via de gemeente, met behulp van gemeentelijke instrumenten bij een werkgever aan de slag gaat. Met het UWV kunnen afspraken worden gemaakt over vergoeding van de kosten. In de Participatiewet staat de mogelijkheid dat gemeenten de Wajongeren bemiddelt, expliciet benoemd. Op zich zijn er geen wettelijke belemmeringen, als je de wetsteksten ruim interpreteert mag je zelf bepalen hoe je omgaat met werkgevers. De controle mag dus regelluw.
De pilot past in Beter en concreter, een gezamenlijk programma van de VNG en de ministeries van BZK en EZ voor het verminderen van regeldruk en het verbeteren van dienstverlening. Bert van Boggelen komt erover praten bij onze regionale bestuurdersbijeenkomsten op 26 november in Nijverdal en op 1 december in Assen.
Folder voor werkgevers over regelluw werken (met contactinformatie)
