Poep en pies

Volgens Huisarts & Wetenschap heeft 15 tot 30% van de zelfstandig wonende ouderen last van incontinentie, vaak vergezeld van problemen met mobiliteit. Zelf naar de wc gaan is dan lastig. Volgens Alzheimer Nederland zijn er in Nederland 260.000 mensen met een vorm van dementie. Daarvan woont naar schatting 70% nog zelfstandig, en 40% zelfstandig èn alleen (in Amsterdam zelfs 56%!). Naar verwachting zullen al die aantallen de komende jaren fors stijgen.

Je zou denken dat zulke cijfers aanleiding geven voor een scherpe focus in wetenschap en beleid. In mijn dagelijks werk (als docent en adviseur) ervaar ik het helaas anders. Als we de vergrijzing al in het vizier hebben gaat het over de uit de hand lopende kosten van de verzorgingsstaat of over het hartstochtelijk verlangen van ouderen om Zolang Mogelijk Zelfstandig te blijven. En dat is mooi, maar het is niet alles.

Twee voorbeelden.

Terwijl veel van mijn studenten Social Work stage lopen in een verzorgings- of verpleeghuis, is ouderenzorg al een tijdje geen specialisatie meer binnen de opleidingen. Het was dan ook goed nieuws toen een collega ons mailde over het internationale onderwijs- en onderzoeksprogramma over ouderenzorg.” HASIC (Healthy Ageing Supported by Internet and Community) is een internationaal project gericht op het bevorderen van een gezonde levensstijl bij ouderen”, met zoals de naam van het programma aangeeft, een sleutelrol voor het Internet en de Gemeenschap.

Ongeveer in dezelfde tijd ontving ik een mail van Bouwstenen voor Sociaal dat de VNG-publicatie over ruimtelijk beleid voor ouderen is afgerond. Ik had meegelezen met een eerdere versie van Het Cement tussen Wonen en Zorg en was benieuwd. En teleurgesteld. Ik ben een fan van Bouwstenen, maar blijkbaar zijn ook zij niet opgewassen tegen de druk van opdrachtgevers die het niet willen weten dat veel ouderen ziek zijn. Er staan in het boekje veel lezenswaardige dingen over voorzieningen in de wijk en over de openbare ruimte, maar de kernvraag, hoe mensen op tijd bij het toilet komen wordt niet beantwoord.

Terwijl daar wel de kern van de veranderingen ligt. Waar mensen vroeger een indicatie voor een intramurale voorziening kregen omdat er altijd iemand in de buurt moest zijn (zzp-2 en 3 waren 24-uurs voorzieningen) zullen straks heel veel mensen het alleen moeten zien te rooien. Volgens het spotje van de Rijksoverheid is het fijn dat de neef van mevrouw Pietermaai kan helpen met de boodschappen, maar wie komt haar bips afvegen? Misschien heb ik iets gemist, maar welke ICT gaan we inzetten tegen InConTinentie?

Het is prachtig dat we in deze tijd willen beginnen ´bij wat mensen nog wel kunnen’. Het is mooi dat we het netwerk van mensen aanspreken om een aandeel in de zorg te leveren (hoewel ik niet overtuigd ben dat dat vroeger zo anders was, ook mijn ouders reden wekelijks van Eindhoven naar Den Haag om voor hun ouders te zorgen). En het internet biedt prachtige mogelijkheden om eenzaamheid te bestrijden.

Maar dat alles mag ons niet verleiden om weg te kijken voor de harde realiteit, dat ouderdom komt met gebreken. De pieslucht in (sommige) verzorgingshuizen zou een waarschuwing moeten zijn: mensen zitten daar niet voor niets. Burgers die een fors deel van hun inkomen uitgeven aan belastingen mogen verwachten dat professionals in beleid en uitvoering een flink deel van hun tijd besteden aan het oplossen van gênante problemen. Wie het vertrouwen van de burger in de overheid willen herstellen, zal bereid moeten zijn om de publieke werken te verrichten waar niemand zin in heeft: poepscheppen. Als we dat goed geregeld hebben, is het best mogelijk om een flink stuk van de zorg terug te brengen naar de buurt en de buren. Het is te regelen, maar dan moeten we nu wel aan het werk.

Als de natuur roept moet de zorg in de buurt zijn. Daar ligt de echte opgave voor de komende jaren. En dan komt de rest (bijna) vanzelf.

Eerdere blogs van Klaas Mulder

• Tot uw dienst

• Koop het zelf

• Wegwezen

• Vreemde ogen

• Red de zorg, pak mij!

• Terug bij nul

• Binne benne binne

• Inzicht

• Hoezo jeugdwerkloosheid?

• Eén maat

• Poep en pies