Het is een risico om als gemeente alleen je kaarten te zetten op wijkteams. Dat zegt Tim Robbe, adviseur decentralisaties sociaal domein, in een artikel op de website zorgwelzijn.nl. Volgens Robbbe is het grootste probleem van de decentralisaties dat we onvoldoende begrijpen wat en hoe we moeten veranderen.
Tim Robbe: 'We proberen iets te veranderen dat we nog niet goed genoeg begrijpen. Te veel beleid dat nu wordt uitgevoerd, is marginaal getoetst. Alles is gericht op sociale wijkteams, maar er zijn alleen nog pilots mee gedaan. Ik denk dat in de meeste wijken het wijkteam geen toegevoegde waarde heeft. Omdat er te weinig problemen zijn of de sociale infrastructuur ontbreekt.'
Staatssecretaris is verantwoordelijk
'Gemeenten, zorgaanbieders en cliënten hebben zich een slag in de rondte gewerkt om de decentralisaties uit te kunnen voeren', aldus Robbe. 'Echter blijft het proces steken bij onduidelijkheid vanuit het ministerie: over cijfers, over budget, over welke cliënten, welke hulp en wat het kost. Niet de gemeenten zijn verantwoordelijk, dat is de staatssecretaris van VWS.'
Grootste probleem
Robbe: 'We begrijpen niet hoe het sociale domein werkt. Het idee achter de transitie van de zorg en ondersteuning is dat mensen te veel zorg claimen. Door een deel dichtbij de mensen zelf uit te voeren, zou de zorg goedkoper kunnen. Dat is zeer de vraag, want uit cijfers blijkt dat mensen helemaal niet meer zorg opeisen dan ze nodig hebben. Bovendien blijkt dat mensen die zorg nodig hebben, al heel veel zelf doen, eigen kracht noemen we dat. Waar zit dan nog de winst, hoe moeten gemeenten het dan goedkoper doen?'
Kritisch op klassieke aanbesteding
Robbe is uiterst kritisch op gemeentebesturen die ervoor kiezen de contracten klassiek aan te besteden met een looptijd van een of twee jaar. Zo hebben jeugdhulpaanbieders in Utrecht-West een contract voor een jaar gekregen. Zij kunnen volgend jaar opnieuw beginnen met de aanbestedingsprocedure. En dan nog is het nog maar de vraag of ze opnieuw een contract krijgen.
Advies
Robbe adviseert gemeenten een procesovereenkomst voor meerdere jaren te sluiten met alle zorgaanbieders die aan bepaalde vastgestelde basiscriteria voldoen. 'Verder kunnen er met aanbieders aparte inhoudelijke deelovereenkomsten worden gesloten, waarin specifieke afspraken worden gemaakt over de uitvoering. Daarmee schep je vertrouwen onder aanbieders, want iedereen blijft meedoen. Het korte aanbestedingscircus bespaart veel administratiekosten. Voordeel is ook dat afspraken snel te veranderen zijn in de deelovereenkomsten als de situatie verandert. Dat zal nodig zijn, want we weten nog weinig van het sociale domein. Het is onzeker hoe dat uit gaat pakken.'
Eigen ervaring
Robbe spreekt ook uit eigen ervaring. Hij heeft een zoontje met autisme, die vijf dagen in de week naar de dagopvang gaat. Echter is de instelling voor 2015 niet gecontracteerd door zijn gemeente. Wat nu? 'Volgend jaar kunnen we gebruik maken van het overgangsrecht, dat bepaalt dat wij in 2015 de zorg houden die we hadden. Daarna moet ik bij de gemeente lobbyen om een systeem te hanteren van procesovereenkomsten,' zegt Robbe met een ernstige glimlach. 'Een probleem zou nog kunnen zijn dat de gemeente een bedrag betaalt waarvoor de instelling niet kan leveren. In dat geval is de weg naar de instelling voor ons afgesloten.'
