Jongeren in de residentiële jeugdzorg gaan ooit allemaal op zichzelf wonen, samenwonen of begeleid wonen. De jeugdzorg kan veel doen om deze jongeren voor te bereiden op dit zelfstandige leven. Hoe? Door meer gebruik te maken van zelfregulatie.
Modewoorden in de jeugdzorg zijn mij niet vreemd. Opgeleid als residentiële orthopedagoog ben ik in mijn jonge werkzame jaren begonnen met het zo-zo-zo-beleid: hulp zo dicht mogelijk bij huis, van zo kort mogelijke duur en in zo licht mogelijke vorm. Daarna kwamen de buurtnetwerken en de zorgadviesteams, nu zijn er de sociale wijkteams. Zowel in de preventieve ondersteuning als in de residentiële jeugdzorg lees ik nu overal de term 'zelfregulatie'. Of varianten ervan, zoals eigen kracht en uitgaan van de vraag van kinderen en ouders. Maar waar ligt de taak van de professionals? Zij waren toch jarenlang de experts en zullen dit ook blijven. Alleen hun tools veranderen.
Groepsleven
Jongeren in de residentiële zorg hebben hun ouderlijk huis verruild voor het leven in een groep met andere kinderen. Ze hebben tijdelijke ouders gekregen in de vorm van groepsleiders: goed opgeleide professionals die het beste voor hebben met hun pupillen. Naast de behandeling voor de individuele problemen van de kinderen is het van belang om zo normaal mogelijk een groepsleven met elkaar op te bouwen. Zeker om kinderen voor te bereiden op het leven na de jeugdzorg. Maar hoe doe je dat met een groep soms niet al te volgzame kinderen? Het sleutelwoord is inderdaad zelfregulatie.
Basiselementen
De basiselementen van zelfregulatie zijn zelfmanagement, geloof in eigen kunnen, persoonlijke kracht, probleemoplossing en onafhankelijkheid. Ze klinken als wonderolie om mee te geven in de opvoeding van de jeugd, dus ook de jeugd die opgroeit buiten het eigen gezin. Geef jongeren deze basiselementen in hun leefgroep mee, dan kunnen zij dat meenemen in hun verdere leven. Een van de methoden die gebaseerd is op zelfregulatie, is ConnXionz (Triple P voor de residentiële zorg), dat zich onlangs goed heeft bewezen in een evaluatieonderzoek van het Trimbos-instituut.
Stem geven aan de jongeren
Wat betekent zelfregulatie in de praktijk van de residentiële zorg? 'Ik stel nu samen met de jongere het doel vast dat hij wil bereiken', zegt een jeugdhulpverlener. 'Vroeger wilde ik weleens eigen doelen aan het zorgplan toevoegen waar de jongere nog helemaal niet aan toe was.' In het evaluatieonderzoek wordt gesproken over 'een stem geven aan de jongeren'. De jongeren die meededen aan een pilot moesten wennen aan de consistente aanpak van de groepsleiding. Ze waren gewend om weleens weg te komen door een opdracht te negeren. Dat lukte niet meer na de introductie van ConnXionz: alle groepsleiders konden de aangeleerde opvoedvaardigheden op de juiste manier toepassen. Ook tien maanden nadat zij ermee begonnen waren.
Jongeren in de jeugdzorg hebben alle belang bij goede methodieken, die ze grondig voorbereiden op een zelfstandig leven. ConnXionz is een van die methodieken. Wilt u er meer over weten? Neem dan contact met me op!
