Bijzondere bijstand met terugwerkende kracht. Hoe zit dat precies?

Waarom deze wetswijziging

Met de bevoegdheid om met terugwerkende kracht bijstand te verlenen heeft de wetgever beoogd om bestaansonzekerheid weg te nemen en te voorkomen dat mensen onnodig in de schulden komen. Er is reden om af te wijken van de hoofdregel (art. 44 lid 1 Pw). Denk aan iemand die nauwelijks inkomsten heeft ontvangen of door een crisissituatie zich niet heeft gemeld voor een uitkering en aantoonbaar aanzienlijke schulden of betalingsachterstanden heeft. Het criterium individuele omstandigheden vraagt om een individuele invulling. Er kan een oorzakelijk verband zijn met de late melding of op de (ernstige) gevolgen van de late melding of een combinatie van beide.

Maximale termijn

De maximale termijn is drie maanden. Voor gehuwden is dat een maximumbedrag van zo’n € 6.000,-. Een gemeente kan niet beleidsmatige een keuze maken om slechts beperkt gebruik te maken van de bevoegdheid, in die zin dat slechts één of twee maanden bijstand met terugwerkende kracht wordt verleend. Die beoordeling van de individuele omstandigheden moet voor de gehele termijn van drie maanden gemaakt worden. Het is natuurlijk wel zo dat de aanvrager in die periode in bijstandbehoevende omstandigheden moet verkeren. En omdat het om bijstand gaat, valt de bijzondere bijstand daar ook onder (art. 5 onder a Pw).

De hoofdregel is niet gewijzigd

De ingangsdatum van de bijstand ligt niet vóór de datum van de melding (art. 44 lid 1 Pw). Voor de bijzondere bijstand komt het er op neer dat de aanvraag tijdig moet zijn ingediend. Wat is tijdig? Voordat de kosten opkomen. De gemeente mag dan inhoudelijk beoordelen op iemand in aanmerking komt voor bijzondere bijstand (art. 35 lid 1 Pw).

Wanneer komen de kosten op?

Het gaat om het tijdstip waarop de kosten gemaakt gaan worden. Maar als iemand kosten maakt, deze heeft betaald en pas dan een aanvraag doet, is in de kosten is voorzien. Dan bestaat geen recht op bijzondere bijstand. In de rechtspraak is voor een aantal kostensoorten bepaald wanneer de kosten opkomen. Bijvoorbeeld de (entree)kosten van beloning van de bewindvoerder voor de onderbewindgestelde. Die komen op vanaf de benoeming van de bewindvoerder door de kantonrechter. Verder markeert de Centrale Raad van Beroep de uiterste datum waarop de aanvraag om bijzondere bijstand voor de eigen bijdrage rechtsbijstand moet zijn ingediend. Dat is de datum waarop de rechtsbijstandsverlener het besluit van de Raad voor de Rechtsbijstand tot verlening van de aangevraagde toevoeging heeft ontvangen, waarmee feitelijk rechtsbijstand verleend kan (mag) worden.

Bijzondere bijstand met terugwerkende kracht

Maakt iemand kosten en de rekening is nog niet betaald, dan gaat het om een schuld. En voor schulden mag geen bijzondere bijstand worden verleend (art. 13 lid 1 onder g Pw). Althans, dat is ook een hoofdregel. Maar op grond van individuele omstandigheden kan binnen de periode van drie maanden wel bijzondere bijstand worden verleend voor deze kosten als iemand financieel ernstig in de knel zit.