Zorginstellingen willen de deuren voor hun bewoners open zetten, maar zien soms nog obstakels

Dat concludeert de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) na bezoeken aan 113 zorginstellingen.

Uitgangspunt: geen beperkingen, tenzij…

Het uitgangspunt van de wetten over dwang en beperkingen in de zorg is: nee, tenzij…
Zo staat het in de Wet zorg en dwang en in de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg.
Beperkingen in bewegingsvrijheid en dwang in de zorg mogen alleen als het echt niet anders kan. En dan alleen nog zo min en zo kort mogelijk en altijd zorgvuldig. Bovendien moet er sprake zijn van maatwerk per cliënt of patiënt.

Mogelijkheden

Als een zorgaanbieder een duidelijke visie heeft op vrijheid voor cliënten en de medewerkers hierin ondersteunt, ontstaat er ruimte en vertrouwen om de instelling open te stellen en minder vrijheidsbeperkingen op te leggen.

Belangrijk is ook dat zorgverleners hun cliënten goed kennen. Dan is er maatwerk per persoon mogelijk.
Verder speelt goed contact met familie een rol. Het is belangrijk dat zij iedere keer betrokken worden bij de afwegingen tussen vrijheid en veiligheid.

Ook techniek kan helpen om de mogelijkheden voor het openen van deuren en het terugdringen van insluiten te vergroten. Dat kan met bijvoorbeeld gps-trackers, camera’s, en deurverklikkers. Al zijn dat eigenlijk ook inbreuken op de eigen vrijheid van cliënten. Ook een veilige inrichting van een gebouw of de omgeving helpt.

IGJ-hoofdinspecteur Angela van der Putten:
“Iedereen wil graag eigen keuzes in het leven kunnen maken. Ook ouderen of andere mensen in een kwetsbare situatie. De ‘kwaliteit van leven’ moet voorop staan. Desnoods met enig risico, maar dan houd je als mens nog wel zo veel mogelijk je eigen regie over je eigen leven. Absolute veiligheid bestaat niet. Daarbij zijn er dilemma’s om te bespreken, zonder beslissingen over beperkingen opgelegd te krijgen.”

Belemmeringen

Soms zijn zorgorganisaties en zorgverleners bang voor risico’s. Ze willen vooral incidenten voorkomen.

Familie en andere betrokkenen hechten soms meer aan veiligheid dan aan vrije keuzemogelijkheden. Dat bespreken zorgaanbieders dan met hen.

Er zijn steeds meer mensen die zware zorg nodig hebben. Dan kan het bieden van vrijheid lastig zijn.

Ook gebrek aan vast en deskundig personeel speelt een rol bij het bieden van maatwerk.

Soms zijn er bouwkundige belemmeringen in een gebouw of de omgeving. Om die aan te pakken is vaak samenwerking met andere partijen nodig, bijvoorbeeld de eigenaar van het gebouw of de gemeente.

Tempo maken

De inspectie ziet dat veel zorginstellingen wel bezig zijn met opendeurenbeleid of hun voorbereiding daarop. Maar een minderheid van de organisaties heeft dat al doorgevoerd. De inspectie verwacht dat zorgorganisaties hierbij meer tempo maken en meer van elkaar leren.

Publicatie

Zorginstellingen in beweging naar open deuren