Beleidsbrief OCW: Kabinet investeert in kennis, basisvaardigheden, creativiteit en kritisch denken

Onderwijs als basis voor weerbaarheid, welzijn en welvaart

Onderwijs betekent vooruitgang. Voor de individuele leerling en voor de samenleving als geheel. Op school leer je jezelf kennen en kun je je talenten ontwikkelen. Goed onderwijs biedt de basis om mee te kunnen doen in de maatschappij. In ons kennisland wil het kabinet dan ook een hogere kwaliteit van het onderwijs over de hele breedte. Betere prestaties op lezen, schrijven en rekenen zijn voor dit kabinet prioriteit. Daarbij moeten de kwaliteitsverschillen tussen scholen kleiner worden door meer scholen naar een hoger niveau te tillen.

Scholen gaan aan de slag met een nieuw onderwijsprogramma (curriculum) en vanaf 2027 krijgen scholen structureel geld voor basisvaardigheden. Hiermee kunnen scholen doorgaan met hun inzet op de basisvaardigheden. Met het oog op de toekomst wil staatssecretaris Tielen het techniekonderwijs versterken en zoveel mogelijk jongeren in het onderwijs laten kennismaken met techniek, bijvoorbeeld door te onderzoeken of het programma Sterk Techniekonderwijs structureel gefinancierd kan worden.

Goede schoolteams

Goed onderwijs begint met sterke teams van leraren, schoolleiders en ondersteunend personeel, die zich doorlopend bijscholen en ontwikkelen. Daarom wil staatssecretaris Tielen structureel 346 miljoen euro investeren in de professionalisering van onderwijspersoneel op teamniveau. Heldere samenwerkingsafspraken met partners om de school heen zijn daarbij cruciaal voor goed onderwijs. Om geen talent onbenut te laten, investeert het kabinet vanaf 2027 structureel 121 miljoen euro extra in het programma School & Omgeving. Zo is er extra leer- en ontwikkeltijd voor leerlingen die dit extra nodig hebben. Hiermee worden 70.000 leerlingen meer bereikt bovenop de 175.000 leerlingen die nu al meedoen aan het programma.

Goed vervolgonderwijs

In het mbo, hbo en wo worden mensen opgeleid om hun talenten in te zetten voor al die sectoren die ons land sterk en zelfstandig houden. Het kabinet werkt aan een talentstrategie en maakt gerichte keuzes om het onderwijs te versterken. Zo wil minister Letschert innovatieve samenwerking tussen het mbo en mkb verder versterken. Hiervoor zet het kabinet 28 miljoen euro in, als structureel vervolg op het Regionaal Investeringsfonds.

Het kabinet wil dat studenten de juiste randvoorwaarden hebben om zichzelf, hun talenten en vaardigheden te ontwikkelen. Zo kunnen zij goed hun plek in de samenleving vinden. Een van die randvoorwaarden is het tegengaan van financiële stress van studenten, onder andere door de uitwonenden-studiebeurs met 50 euro per maand te verhogen.

Onderzoek en innovatie als fundament voor vooruitgang

Kennis en innovatie zijn de basis onder onze welvaart en ons welzijn. Voor de toekomst en autonomie, van zowel Nederland als Europa, is het nodig die basis te verstevigen. Het kabinet is daarom van plan om in totaal structureel 428 miljoen euro extra in onderzoek en wetenschap te investeren. Het gaat om het terugdraaien van eerdere bezuinigingen en het versterken van maatregelen die bewezen werken. Zo stelt minister Letschert voor om structureel te investeren in praktijkgericht onderzoek, meer samenwerking tussen universiteiten, onze toegang tot Europese onderzoeks- en innovatieprogramma’s en wetenschappelijke topinstrumenten in eigen land. Denk daarbij aan een investering van 185 miljoen euro in de opvolger van de nationale supercomputer Snellius. Ook is er 25 miljoen euro extra voor de voorbereiding op de komst van de Einstein Telescope, in nauwe samenwerking met de provincie Limburg en (wetenschappelijke) partners uit België en Duitsland.

Cultuur als pijler in een sterke democratie

Cultuur biedt schoonheid, verbinding met de ander, reflectie en bepaalt onze identiteit. Juist omdat er ruimte is voor verschillende inzichten, is de culturele sector een cruciale pijler voor de democratie. Via cultuurbeoefening zijn miljoenen Nederlanders actief als amateurkunstenaar. Van zingen in koren tot creatieve cursussen en het organiseren van carnaval: cultuur is essentieel voor sociale cohesie. Ook economisch is de culturele en creatieve sector van grote betekenis. Het is goed voor 3,3% van het nationaal inkomen en belangrijk voor ons vestigingsklimaat.

Het cultuurbestel is aan onderhoud toe. Het kabinet wil meer zekerheid voor culturele makers, meer ruimte voor jong talent en aandacht voor spreiding van culturele voorzieningen over het land. Het kabinet komt met voorstellen om wetgeving hierop aan te passen.

Investeren in sterke en vrije media

Voor een sterk en weerbaar land zijn toegankelijke, betrouwbare en vrije media essentieel. Het kabinet wil eerdere bezuinigingen op de nationale publieke omroep daarom deels terugdraaien. Voorstel is hier structureel 45 miljoen euro per jaar voor uit te trekken. Ook voor de lokale omroepen wil minister Letschert 3 miljoen euro extra per jaar uittrekken. Voor de vrijheid en veiligheid van journalisten wordt 1 miljoen euro per jaar vrijgemaakt.

Gelijkwaardigheid vrouwen en lhbtiq+ personen

Samen met diverse andere ministeries werkt het ministerie van OCW aan een gelijkwaardige positie van vrouwen in de samenleving. Als het gaat om veiligheid, gezondheid en economische onafhankelijkheid is die positie nog altijd niet gelijkwaardig. Het tegengaan van geweld tegen vrouwen heeft kabinetsbreed onze aandacht. We blijven werken aan acceptatie, veiligheid, vrijheid en emancipatie van lhbtiq + personen, wier positie steeds meer onder druk staat. Zo geven we met passende snelheid uitvoering aan de voorstellen in het Regenboogakkoord.

Beleidsbrief

De beleidsbrief 2026-2030 biedt een overzicht van hoe de bewindspersonen van OCW invulling willen geven aan het coalitieakkoord. Veel van dat beleid wordt de komende periode verder uitgewerkt, en als concrete voorstellen naar de Tweede Kamer gestuurd. Op Prinsjesdag moet ook de financiële plaat af zijn. Met dit totaalbeeld wordt duidelijk waar het kabinet het extra geld dat voor de OCW-terreinen beschikbaar is, precies in wil investeren.

Minister Letschert: “Onderwijs, onderzoek, cultuur en media zijn het fundament voor verbondenheid, welvaart en vooruitgang. Als er spanningen zijn in de wereld, moeten we daarop kunnen bouwen. Daarom willen we bezuinigingen deels terugdraaien en extra investeren in kennis, vaardigheden, creativiteit en kritisch denken. Met wetenschappelijke topinstrumenten, minder financiële stress voor studenten en het beschermen van journalisten. Zodat iedereen kan bijdragen aan een mooie toekomst van Nederland.”

Staatssecretaris Tielen: “Basisscholen en middelbare scholen moeten alle leerlingen een stevige basis meegeven, zodat zij daar de rest van hun leven op kunnen bouwen. We investeren daarom in lezen, schrijven en rekenen en in technische vaardigheden voor alle leerlingen. En in stevige schoolteams die elke leerling zien. Met goed onderwijs. Zo kan ieder kind zijn talent ontdekken en ontwikkelen. Een dag niet geleerd, is een dag niet geleefd.”