E-learning voor gemeenten: aandacht voor gender en diversiteit helpt bij het begeleiden van vrouwen naar werk

‘Ik wilde wel werken, maar kreeg de kans niet,’ vertelt de 39-jarige Nora, die net klaar was met haar opleiding tot beveiliger toen ze zwanger werd. ‘Mijn dochter werd drie maanden te vroeg geboren, waardoor ik een tijdlang aan de zijlijn belandde. En daarna was werk in de beveiliging, met onregelmatige diensten, niet te combineren met het alleenstaand moederschap.’ Zestien jaar lang zat ze in de bijstand, met tussenpozen waarin ze werk deed dat ze niet lang volhield. ‘Achter de lopende band en thuiswerk voor een callcenter, daar werd ik echt niet blij van; na een paar maanden was ik gesloopt.’

Naar de e-learning

‘Je moet zorgen dat iemand op de juiste plek komt, anders is het geen duurzame maar een tijdelijke oplossing,’ stelt onderzoeker Fatima Acherrat. Samen met buurtcentrum De Mussen, dat zich inzet voor de ontwikkeling van vrouwen in de Haagse Schilderswijk, onderzocht zij hoe vrouwen meer kansen kan worden geboden op werk. ‘We hebben ook de begeleiding door de gemeente Den Haag geëvalueerd. Dat kon beter, en dat geldt zeker niet alleen voor deze gemeente.’

De huidige aanpak van werkloosheid sluit niet goed aan op de leefwereld van vrouwen, volgens Acherrat. ‘Gender- en diversiteitsensitiviteit ontbreekt. Zo wordt er vaak onvoldoende rekening gehouden met zorgtaken en is het lastig om kinderopvang te regelen. Bij mannen wordt vaak ingezet op loonkostensubsidie en bij vrouwen meer op vrijwilligerswerk, wat vrouwen niet de beste kans geeft op de arbeidsmarkt. Interventies richten zich vaak op het individu en minder op het sociale netwerk om de vrouw heen, dat nodig is om haar duurzaam aan het werk te helpen. Onze e-learning helpt gemeenten om aan dit soort zaken te denken.’

Dertig procent van de vrouwen in Nederland is niet economisch zelfstandig, tegenover zeventien procent van de mannen. Een grote groep vrouwen in een kwetsbare positie bestaat uit alleenstaande moeders. Acherrat is ook moeder, maar deelt de zorgtaken met haar man. ‘Dat gebeurt steeds meer. Toch is het systeem nog steeds ingericht op de verwachting dat vrouwen het merendeel van de zorg op zich nemen; na de geboorte van een kind werken ze vaker in deeltijd en ze werken ook vaker in sectoren waar deeltijdbanen gangbaar zijn. Dit wordt versterkt door de loonkloof: vrouwen verdienen gemiddeld een lager uurloon dan mannen.’

Je wilt het liefst maatwerk: oplossingen zijn vaak iets te generiek, waardoor je deze vrouwen net niet genoeg helpt.

Fatima Acherrat

Nora liet zich omscholen tot administratief medewerkster en vond een baan als receptioniste. ‘Dat paste bij mijn situatie als alleenstaand moeder. Jarenlang vond ik mijn werk geweldig, maar op een gegeven moment was er geen uitdaging meer. Ik wilde me verder ontwikkelen, maar miste de nodige werkervaring en relevante diploma’s. Ik liep vast en kwam weer zonder werk te zitten.’ Totdat een participatiecoach van de gemeente haar attendeerde op het trainingstraject Sterk aan het Werk van de Driessen Foundation, die alleenstaande moeders met een bijstandsuitkering koppelt aan een werkgever die openstaat voor iemand zonder werkervaring door alleenstaand ouderschap.

Werkomgeving

‘Als je werk moet combineren met de zorg voor kinderen, heb je een werkgever nodig die rekening wil houden met schooltijden. Want pas met een arbeidsovereenkomst heb je recht op kinderopvang en dan kom je vaak eerst nog op een wachtlijst,’ ontdekte Nora bij De Driessen Groep. ‘Ik mocht voor de organisatie zelf gaan werken. Wel weer al receptionist, maar nu in een stimulerende werkomgeving. Binnen een jaar was ik projectmedewerker en inmiddels heb ik een vaste deeltijdaanstelling en echt werkgeluk.’

Nu geeft ze zelf trainingen aan moeders die werk zoeken. Nora kent als geen ander de situatie waarin zij zitten. ‘Als je bijstand krijgt, sta je altijd onder druk en heb je altijd stress, omdat je afhankelijk bent, je aan allerlei regels moet houden en gecontroleerd wordt. Natuurlijk ben je verplicht werk te zoeken en te accepteren, maar er moet ook gekeken worden naar jouw specifieke situatie.’

Barrières

‘Vrouwen met een migratieachtergrond ervaren extra barrières,’ vertelt Acherrat. Ze noemt beperkte toegang tot scholing, taalproblemen, discriminatie en uitsluiting op arbeidsmarkt. ‘Zo kan een hoofddoek het vinden van werk lastig maken.’

Toen ik wilde stoppen met mijn thuiswerk, zei mijn coach: ‘Ik snap het, laten we samen naar iets anders kijken.’ Zo moet het! Alleen passend werk kan echt verschil maken voor iemand.

Nora Leipzig

Nora is geboren in Nederland. Ze heeft een Surinaamse vader en een Marokkaanse moeder. ‘Wat je van huis uit meekrijgt aan taal, mentaliteit, normen en waarden, kan grote invloed hebben op de kansen die je krijgt. Vaak selecteren werkgevers mensen op wie ze zelf lijken; je moet passen in de bedrijfscultuur. Ik ben heel vaak afgewezen, terwijl ik graag wilde leren, groeien en meedoen. Werk geeft je een plek in de maatschappij. De eerste vraag is toch altijd: ‘Wat doe je?’ Zonder beroep val je overal buiten.’

Randvoorwaarden

‘Je wilt het liefst maatwerk,’ zegt Acherrat. ‘Oplossingen zijn vaak iets te generiek, waardoor je deze vrouwen net niet genoeg helpt. Je moet de randvoorwaarden creëren om werk voor hen mogelijk te maken.’ De gemeente Den Haag werkt inmiddels samen met de Haagse Hogeschool om informele vrouwenorganisaties te professionaliseren, zodat het aanbod aan ondersteuning vrouwen beter bereikt. ‘Vrouwenorganisaties signaleren dingen waar de gemeente minder goed zicht op heeft,’ aldus de onderzoeker van het Verwey Jonker Instituut. ‘Wij hebben gesprekken gevoerd met deze en andere organisaties, gemeentemedewerkers en ervaringsdeskundigen, om vanuit de praktijk te horen wat goed en minder goed werkt goed.’

De opgedane kennis en praktijkvoorbeelden zijn verwerkt in de e-learning. ‘Deze is openbaar toegankelijk, laagdrempelig en toegespitst op verschillende functies: klantmanagers, beleidsmedewerkers, en leidinggevenden,’ aldus Acherrat. In een van de filmpjes komt Nora aan het woord. ‘Ik heb geluk gehad met een participatiecoach die luisterde naar mijn wensen en ambities en met me meedacht,’ zegt ze. ‘Toen ik wilde stoppen met mijn thuiswerk, zei mijn coach: ‘Ik snap het, laten we samen naar iets anders kijken.’ Zo moet het! Alleen passend werk kan echt verschil maken voor iemand. Mijn leven is zoveel beter nu. Ik verdien mijn eigen geld, ik doe er toe, ik hoor ergens bij en ik ben aan het groeien.” Dat ziet ook haar dochter, van nu 19. “Als gelukkiger en economisch zelfstandige mama ben ik een beter voorbeeld.’