Toegang via Veilig Thuis?

Veilig Thuis geeft advies en consult aan de melder. Veilig Thuis doet daarnaast onderzoek naar aanleiding van een melding van (een vermoeden van) geweld in huiselijke kring, waaronder kindermishandeling, om te bepalen of sprake is van kindermishandeling of een andere vorm van geweld in huiselijke kring.

Wettelijk is Veilig Thuis in de Wmo 2015 geregeld. De wetgever heeft voor regeling in de Wmo 2015 en niet (ook) in de Jeugdwet gekozen, zodat één wettelijk kader voor melding van huiselijk geweld en kindermishandeling zou ontstaan. Omdat de Wmo 2015 er voor alle burgers (en dus ook voor jeugdigen) is, ligt regeling in de Wmo 2015 het meest voor de hand. Veilig Thuis is geregeld in artikel 4.1.1 Wmo.

Een van de taken van Veilig Thuis (zie het tweede lid) is het in kennis stellen van een instantie die passende professionele hulp kan verlenen bij kindermishandeling. Op grond van een melding beoordeelt Veilig Thuis of het belang van de betrokkene of de ernst van de situatie aanleiding geeft tot het in kennis stellen van een hulpverlenende instantie. Het doel van deze taak is namelijk dat tijdig en adequaat hulp wordt ingeschakeld en daartoe dient de juiste hulpverlenende instantie in kennis te worden gesteld. Deze instantie zal op haar beurt vanuit haar eigen taak en professionaliteit actie ondernemen. Nadat het initiatief tot de hulpverlenende actie genomen is, draagt Veilig Thuis nog wel de verantwoordelijkheid om na verloop van tijd te controleren tot welk resultaat de ingeschakelde hulp heeft geleid en of dus inderdaad sprake is van passende hulp.

Kamerstukken II 2012-2013, 33 684, nr. 3, pagina 243.

In die zin is Veilig Thuis toegang tot de jeugdhulp. Veelal zal de organisatie van de hulp worden overgenomen door de jeugdconsulenten van de gemeente in het vrijwillige kader. Zodra blijkt dat vrijwillige hulpverlening de problemen niet kan oplossen en een kind bedreigd wordt in zijn ontwikkeling, draagt Veilig Thuis de casus over aan de raad voor de kinderbescherming. Die onderzoekt vervolgens of het nodig is om de kinderrechter om een kinderbeschermingsmaatregel te verzoeken.

Veilig Thuis heeft geen wettelijke bevoegdheid om eenzijdig rechten en verplichtingen aan burgers op te leggen. Daarom is Veilig Thuis geen bestuursorgaan in de zin van de Algemene wet bestuursrecht. Dat heeft onder andere tot gevolg dat tegen beslissingen van Veilig Thuis niet kan worden opgekomen bij de bestuursrechter. Wel is het mogelijk, via een kort geding of bodemprocedure, een geschil over handelingen van Veilig Thuis voor te leggen aan de civiele rechter. Als dan blijkt dat Veilig Thuis onrechtmatig handelt, zal de rechter Veilig Thuis kunnen verplichten af te zien van de betreffende handeling of de geleden schade te vergoeden. Een beslissing van Veilig Thuis om een dossier niet te sluiten en verder onderzoek naar kindermishandeling te doen werd in de rechtspraak niet onrechtmatig geacht omdat Veilig Thuis daarmee op juiste wijze uitvoering gaf aan het handelingsprotocol.

Rb. Limburg 3 april 2018, ECLI:NL:RBLIM:2018:4000.

De Centrale Raad van Beroep heeft uitgesproken dat het college niet gebonden is aan adviezen van Veilig Thuis die laatstgenoemde instantie geeft ter uitvoering van haar onderzoekstaak.

CRVB 18 oktober 2024, ECLI:NL:CRVB:2024:2040.

Veilig Thuis heeft een onderzoekstaak (zie artikel 4.1.1 Wmo 2015) maar daaruit volgt niet dat het onderzoek door Veilig Thuis ook inhoudt het dwingend adviseren van het college bij het toepassen van de bevoegdheid van artikel 2.3 Jeugdwet. De uitspraak is ook van belang vanwege de vergewisplicht, die hierna nog aan de orde komt.