Jeugdzorg: “Niks geldgebrek, gemeenten geven er veel te veel aan uit!” (VIDEO)

René Peters is Wethouder Hoeksche Waard en lid van de Tweede Kamer (CDA) tussen 2017 en 2023.

00:00 – 10:50 Deel 1: Kostenexplosie in de jeugdzorg: hoe is het zover gekomen?
10:50 – 37:35 Deel 2: Hoe de regie terugpakken en kosten beperken in de jeugdzorg?
37:35 – eind Deel 3: Naar een doelmatiger jeugdzorg: hoe doen we dat?

In 2015 werden gemeenten volledig verantwoordelijk voor jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering. De visie achter deze centralisatie was dat de kosten voor jeugdzorg te sterk stegen en dat gemeenten hier gerichter op konden sturen. Maar sindsdien zijn de uitgaven aan jeugdzorg juist verdubbeld. In 2015 had 1 op de 12 kinderen professionele hulp nodig. Inmiddels is dat 1 op 7 en binnenkort 1 op 6.

Geen enkele grip op jeugdzorg

Als wethouder in Hoeksche Waard constateert René Peters dat de zorgconsumptie in de jeugdzorg explodeert. Het is hoog tijd dat de overheid zich bescheidener opstelt, vindt de CDA’er die zich al decennia in jeugdzorg specialiseert. “Wil je iedere scheet die dwars zit bij een kind, professioneel op gaan lossen? Ja, je helpt dan meer kinderen. Maar in gemeenten door heel Nederland wordt alles betaald waar om gevraagd wordt, heeft de gemeente geen idee waar het geld naartoe gaat of welke kwaliteit wordt geleverd, wordt het budget elke maand overschreden. Er gaan bergen gemeenschapsgeld naartoe.”

Er is, kortom, geen enkele grip op de uitgaven aan jeugdzorg. En dat is gevaarlijk, want “oneindige zorg leidt tot oneindige vraag, met als gevolg dat het totaal uit de hand loopt.”

Focus op ernstige gevallen

In plaats van elke zorgvraag te willen oplossen, zou de gemeente zich moeten richten op de ernstige gevallen, vindt Peters. Kinderen die bijvoorbeeld suïcidaal zijn of ernstig getraumatiseerd, verdienen alle aandacht. Maar bij lichtere problematiek moet het een optie zijn om een aanvraag af te wijzen. “We zijn niet machteloos, we moeten als gemeenteraad en wethouders sturen en investeren in wat wél werkt.”

Keuzes durven maken

Wat zou dan werken? Allereerst een goede triage aan de voorkant. “In het wijkteam heb je stevige mensen nodig die kunnen bepalen: is dit erg, hoort het erbij, gaat het vanzelf over? Kostenbewustzijn is een belangrijk onderdeel van professioneel werken, maar in veel wijkteams heeft men geen idee welke kosten er worden gemaakt.”

Een hulpverlener wil hulpverlenen, dat is een reflex, erkent Peters. “Maar als hulpverlener ga je over inhoud én schaarste. Je moet op budget durven sturen, al is dat soms een lastige boodschap. Laat je dat na? Dan gaat uiteindelijk de wethouder financiën zich in de inhoud mengen.”

Jeugdhulp aan rijke gezinnen

Het valt Peters op dat veel kinderen uit rijke gezinnen dure jeugdhulp ontvangen. Hier zit veel overbehandeling van relatief lichte problematiek bij, vindt hij. Bovendien zou het beter zijn als vermogende gezinnen voor jeugdhulp een eigen risico zouden betalen. Ook kunnen de oplossingen op andere terreinen liggen. “Bestaanszekerheid kan de opvoedkundige situatie in gezinnen verbeteren.” Daarnaast kan de gemeenschap een vangnet vormen, aldus Peters.

Ook goed onderwijs kan voorkomen dat kinderen met ADHD, dyslexie of autisme in de problemen raken. “Als ik een poging waag om mobieltjes in de klas te verbieden, leidt dat tot hilariteit. Terwijl we weten dat je niet twee dingen tegelijk kunt, dat het verslavend is en dat het lesgeven onmogelijk maakt.” Hoewel er dus weinig interesse is in oplossingen, krijgt de CDA-wethouder vervolgens wel dure jeugdhulpaanvragen voor kinderen die zich niet kunnen concentreren in de klas.

Nee zeggen is een optie

We moeten accepteren dat niet alles maakbaar is, aldus Peters. “De Nederlandse jeugd behoort tot de gelukkigste en gezondste van alle landen wereldwijd. De gemeente moet scherpe keuzes durven maken en daarbij rugdekking krijgen van wethouder en gemeenteraad. Nee zeggen is een optie.”

En als er dan een wachtlijst ontstaat? “Of een wachtlijst erg is, hangt af van wie er opstaat. Bij lichte gevallen gaan problemen soms vanzelf over. Burgers zijn geen klanten, ze hoeven niet altijd bij je terug te komen.”

De PONT-gesprekken tijdens de Gemeenteraadsverkiezingen

In de aanloop naar de Gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart 2026 geven politici en experts hun mening en visie over de belangrijke vraagstukken van nu. Onder leiding van moderator Floris Lazrak (partner bij AEPB Onderzoek en Advies) worden – met professionele diepgang – problemen gesignaleerd en interessante oplossingen voorgesteld.

Bekijk voor een compleet overzicht van alle debatten ons dossier op PONT | Governance.