Voorgeschiedenis

In 1905 traden de Kinderwetten in werking. Hiermee kwamen er maatregelen om kinderen te beschermen. Vanaf dat moment was het mogelijk kinderen bij hun ouders weg te halen en een voogd het gezag over een kind te geven. De in 1905 opgerichte voogdijraden werden belast met de uitvoering van de Kinderwetten. In 1922 deed de kinderrechter zijn intrede, waarbij diens taak zowel was gericht op het uitspreken van maatregelen als op het begeleiden van de uitvoering ervan. Tevens werd in 1922 de ondertoezichtstelling ingevoerd. Het kind kon in een zorgelijke situatie voortaan wel bij zijn ouders blijven wonen, maar dan moest het gezin verplicht begeleid worden door een gezinsvoogd. In 1956 gingen de voogdijraden op in de Raden voor de Kinderbescherming, die onderzoek deden en hulp verleenden.

In 1989 trad de Wet op de Jeugdhulpverlening in werking. Hiermee kregen de provincies en grootstedelijke regio’s de zeggenschap over de jeugdhulpverlening. Een belangrijk gevolg van de invoering van de Wet op de Jeugdhulpverlening was dat de Raden voor de Kinderbescherming zich moesten gaan richten op onderzoek en advies en dat andere organisaties de zorg- en hulpverlening op zich namen. In 1995 verschoof de uitvoering van de ondertoezichtstelling van de rechter naar de instellingen en in 1996 werden de Raden voor de Kinderbescherming omgevormd tot één landelijke Raad voor de Kinderbescherming. Tevens werd de taak van de kinderrechter, sinds 1922 zowel gericht op het uitspreken van maatregelen als op het begeleiden van de uitvoering ervan, meestal samen met de gezinsvoogd, teruggebracht tot de bij andere rechters aanwezige taak, namelijk het beslissen over maatregelen van kinderbescherming (zie verder over professionalisering en toezicht).

Eveneens in 1996 zag het eerste bureau jeugdzorg het levenslicht. In de loop der jaren nam het aantal bureaus jeugdzorg toe. Pas in 2005 legde de Wet op de Jeugdzorg de organisatie ‘Bureau Jeugdzorg’ wettelijk vast en beschreef deze de taken en functies daarvan. In de loop der jaren bevestigden diverse onderzoeken het beeld van een falende jeugdzorg, gekenmerkt door bureaucratie en langs elkaar heen werkende instanties. In het regeerakkoord van 2010 werd een ingrijpende wijziging van het jeugdstelsel afgesproken. Deze wijziging vond per 1 januari 2015 plaats met de inwerkingtreding van de Jeugdwet.