Inspectie kijkt naar grondfixaties in de gehandicaptenzorg

Inspecteurs bezoeken van eind maart tot eind mei instellingen in de gehandicaptenzorg. Ze kijken naar het toepassen van grondfixaties. Bij zulke fixaties houden zorgmedewerkers een cliënt (soms langdurig) op de grond vast. De afgelopen 5 jaar overleed 4 keer een cliënt tijdens of kort na zo’n fixatie. Uit onderzoek na dit soort calamiteiten bleek dat grondfixatie niet altijd zorgvuldig en verantwoord gebeurt.

Uitgangspunt: géén dwang, tenzij…

Ook in de gehandicaptenzorg geldt de Wet zorg en dwang (Wzd). Het uitgangspunt van de wet is geen dwang, tenzij…. Als er echt geen andere oplossing is, dan zo min en zo kort mogelijk, en altijd zorgvuldig. Bovendien moet er sprake zijn van maatwerk per cliënt.

Soms kan het gedrag van een cliënt zó risicovol zijn voor de cliënt of anderen dat zorgverleners onmiddellijk moeten ingrijpen. Grondfixatie is dan een ingrijpende maatregel die een grote impact kan hebben op de cliënt en op de zorgverleners.

Onaangekondigde bezoeken

De bezoeken zullen onaangekondigd zijn. De IGJ zegt nu dus niet wáár inspecteurs op bezoek komen, maar wel dát die er komen. Zo kunnen alle instellingen in de gehandicaptenzorg nu al bekijken hoe zij omgaan met grondfixaties, en hoe ze die zo veel mogelijk kunnen vermijden.
Tijdens de bezoeken spreekt de inspectie met zorgverleners, behandelaren, de Wzd-functionaris en waar mogelijk met cliënten en/of hun wettelijk vertegenwoordigers.

Verzamelde resultaten over de bezoeken zijn in het najaar te verwachten.

Aanpassing 20 februari 2026:
In de 2e alinea staat nu ‘De afgelopen 5 jaar overleed 4 keer een cliënt tijdens of kort na zo’n fixatie’. In de oorspronkelijke zin stond dat er een direct oorzakelijk verband was tussen fixatie en overlijden, maar dat is niet aangetoond.