Bestaanszekerheid: hoe maakt de gemeente er écht werk van? (VIDEO)

Arjan Vliegenthart is decaan Maatschappij en Recht van de Hogeschool van Amsterdam en oud-wethouder van Amsterdam. Erik Dannenberg is bestuurder binnen het sociaal domein en oud-wethouder van Gemeente Zwolle.

00:00 – 08:41 Deel 1: Bestaanszekerheid: rijksopgave of lokale verantwoordelijkheid?
08:41 – 18:17 Deel 2: Vroegsignalering, data en de AVG
18:17 – 28:50 Deel 3: Hebben gemeenten meer ruimte dan ze denken?
28:50 – eind Deel 4: Hoe kom je van pilots naar structurele verandering?

Arjan Vliegenthart is decaan bij de Faculteit Maatschappij en Recht van de Hogeschool van Amsterdam, waar hij werkt aan de opleiding van professionals voor het sociaal domein. Daarvoor was hij onder meer wethouder in Amsterdam en directeur van het Nibud. Erik Dannenberg werkte jarenlang in het sociaal domein, onder meer rondom dak- en thuisloosheid, en was wethouder in Zwolle en voorzitter van Divosa. Tegenwoordig is hij lid van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving en vervult hij verschillende toezichthoudende functies.

In het gesprek wordt duidelijk dat bestaanszekerheid een complex vraagstuk is dat zich niet eenvoudig laat oplossen op lokaal niveau. Gemeenten spelen een belangrijke rol, bijvoorbeeld bij armoedebeleid, schuldhulpverlening en vroegsignalering van financiële problemen. Tegelijkertijd zijn de mogelijkheden van gemeenten begrensd.

“De vraag of je bestaanszekerheid op gemeentelijk niveau kunt organiseren – daar heb ik mijn vraagtekens bij,” zegt Arjan Vliegenthart.

De fundamentele randvoorwaarden – zoals voldoende inkomen, betaalbare woningen en begrijpelijke inkomensregelingen – worden immers grotendeels op nationaal niveau bepaald.

Daarom komt ook de vraag op tafel hoe het sociaal domein anders georganiseerd kan worden. In plaats van verkokerd beleid en tientallen afzonderlijke regelingen, pleiten zowel Dannenberg als Vliegenthart voor een meer samenhangende aanpak. Problemen van inwoners hangen immers vaak met elkaar samen: schulden, gezondheid, wonen, werk en opvoeding laten zich niet netjes opdelen in afzonderlijke beleidsvelden.

Erik Dannenberg benadrukt dat inwoners vooral behoefte hebben aan samenhang: “Burgers vragen niet om losse ingrediënten van beleid, maar om een maaltijd die werkt.”

Hoe kunnen gemeenten binnen deze spanningsvelden toch verschil maken? En welke keuzes zijn nodig om inwoners daadwerkelijk meer zekerheid te bieden?

Volgens de gesprekspartners begint dat met anders kijken naar het probleem. “Als je het over oplossingen hebt, stel je iedereen teleur. Het gaat om een aanpak waarmee je grip krijgt op de problematiek.”

De PONT-gesprekken tijdens de Gemeenteraadsverkiezingen

In de aanloop naar de Gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart 2026 geven politici en experts hun mening en visie over de belangrijke vraagstukken van nu. Onder leiding van moderator Floris Lazrak (partner bij AEPB Onderzoek en Advies) worden – met professionele diepgang – problemen gesignaleerd en interessante oplossingen voorgesteld.

Bekijk voor een compleet overzicht van alle debatten ons dossier op PONT | Governance.