Onbekendheid met lokale politiek is risico voor vertrouwen in gemeentebestuur

Positiever over de lokale dan over de landelijke politiek

Het SCP onderzocht de betrouwbaarheid en legitimiteit van de lokale politiek. Uit het onderzoek blijkt dat 64% van de Nederlanders tevreden is over het gemeentebestuur (een zes of hoger), tegenover slechts 34% over de landelijke politiek. Mensen zijn positiever over de mate waarin het gemeentebestuur weet wat er leeft, belangen zorgvuldig afweegt en lokale problemen oplost. Meer dan de helft van de Nederlanders geeft hiervoor een zes of hoger. Bij de regering is dat minder dan 40%. Mensen zijn wel kritisch over de mate waarin het gemeentebestuur open is over gemaakte fouten of niet handelt uit eigenbelang. Respectievelijk 38% en 46% geeft hiervoor een voldoende.

Onbekendheid met de lokale politiek

Hoewel mensen de lokale politiek vaker het voordeel van de twijfel geven dan de nationale, zijn veel mensen op het lokale niveau onbekend met wat het gemeentebestuur doet en hebben ze weinig interesse in de lokale politiek: ‘Volgens mij gaat ‘t wel goed ja. Ik weet eigenlijk niet wat er precies gedaan wordt door deze mensen.’ (vrouw, 27 jaar, wo).

Onbekendheid is risico voor betrouwbaar lokaal bestuur

Deze onbekendheid heeft risico’s. Ten eerste is het de vraag in hoeverre inwoners in staat zijn om de gemeente effectief ter verantwoording te roepen als deze niet goed functioneert. Ten tweede kunnen de mild positieve oordelen over het lokaal bestuur gemakkelijk omslaan naar negatieve evaluaties, bijvoorbeeld bij een slechte persoonlijke ervaring of lokaal schandaal. Ten derde maakt de onbekendheid het voor lokale politici en bestuurders lastig om zichtbaar betrouwbaar te zijn. Zowel op nationaal als op lokaal niveau is betrouwbaar bestuur belangrijk. Daarvoor moeten politici open staan voor wat mensen willen, belangen zorgvuldig afwegen, deskundig en integer zijn, toelichten waarom ze bepaalde keuzes maken en vertellen wat de voor- en nadelen zijn. Lokale politici en bestuurders moeten zich niet alleen inspannen om responsief en rechtvaardig te zijn en resultaat te boeken, ze moeten zich ook extra inspannen om te laten zien dat ze dat doen.

Josje den Ridder, onderzoeker bij het Sociaal en Cultureel Planbureau:

“Dat kan bijvoorbeeld door zich betrouwbaar op te stellen in het directe contact met inwoners (bijvoorbeeld als mensen een paspoort aanvragen, bij aanpassingen in hun leefomgeving of bij gezichtsbepalend lokaal beleid zoals de komst van een asielzoekerscentrum) of door inwoners actief op te zoeken, ook na de gemeenteraadsverkiezingen.

Over het onderzoek

Met het Continu Onderzoek Burgerperspectieven (COB) onderzoekt het SCP sinds 2008 de stemming van Nederlanders over de maatschappij en de politiek. Dit gebeurt met grootschalige enquêtes met gesloten en open vragen. Deze editie is gebaseerd op doorlopend onderzoek ‘Nederland in Beeld’ van juli 2021 tot en met oktober 2025 (aan de laatste meting deden 2393 mensen mee) en op eenmalig onderzoek in december 2025 (onder 1220 mensen).