Bijzondere bijstand is mogelijk voor noodzakelijke kosten die voortvloeien uit bijzondere omstandigheden en waar men zelf niet in kan voorzien. De bijzondere bijstand is niet beperkt tot een bepaald soort kosten. Hiervan bestaat dan ook geen limitatieve lijst. Het recht op bijzondere bijstand bestaat overigens niet alleen voor mensen met een Pw-uitkering, maar geldt ook voor mensen met een andere bron van inkomen. Zelfs als het inkomen hoger is dan het bijstandsniveau kan er recht op bijzondere bijstand bestaan. De gemeente kan dan bepalen dat er sprake is van draagkracht. Of er ook recht bestaat op bijzondere bijstand is dus afhankelijk van diverse factoren en moet telkens individueel worden beoordeeld. Bijzondere bijstand vraagt om maatwerk. Aangezien de bijzondere bijstand zich niet beperkt tot een bepaald soort kosten, bestrijkt het een breed terrein en is daarmee ook een belangrijk instrument in de bestrijding van armoede.

Bijzondere bijstand bestaat als individuele bijzondere bijstand, als categoriale bijzondere bijstand en als individuele inkomenstoeslag. De individuele bijzondere bijstand en de categoriale bijzondere bijstand worden in dit hoofdstuk behandeld. De individuele inkomenstoeslag wordt in hoofdstuk 7 behandeld.

In dit hoofdstuk komen onder andere de volgende onderwerpen aan bod: 

• wettelijk kader;

• behandeling aanvraag; 

• voorwaarden voor recht; 

• niet-noodzakelijke kosten; 

• voorliggende voorzieningen; 

• zeer dringende redenen; 

• noodzakelijke kosten; 

• draagkracht en drempelbedrag; 

• vorm van bijstand; 

• overzicht kostensoorten; 

• afwijzingsgronden; 

• categoriale bijzondere bijstand;

• minimaregelingen; 

• jurisprudentie.