Als uitgangspunt is er geen bijstand voor schulden mogelijk. De wetgever heeft hiermee willen benadrukken dat het ontstaan van schulden doorgaans niet wordt veroorzaakt door een gebrek aan middelen, maar door het doen van verkeerde uitgaven. Het is dan vervolgens niet de bedoeling dat de overheid opdraait voor de gevolgen van deze keuze. Voor zeer urgente situaties is er een uitzondering gecreëerd op deze uitsluitingsgrond.

Op grond van art. 49 Pw heeft het college de bevoegdheid om borg te gaan staan of zelf bijstand te verstrekken voor schulden als er sprake is van zeer dringende redenen. Daarvan kan sprake zijn bij een dreigende uithuiszetting van een gezin met jonge kinderen. In een dergelijke situatie is het mogelijk de huurschuld te betalen door middel van bijzondere bijstand, om op deze manier het maatschappelijk afbreukrisico (de uithuiszetting) te voorkomen.