Voordat een gemeente besluit over te gaan tot het verstrekken van bijzondere bijstand voor duurzame gebruiksgoederen of voor schulden, wordt eerst gekeken of de cliënt niet een lening kan krijgen bij de gemeentelijke kredietbank. Als de cliënt bij de gemeentelijke kredietbank een lening voor de kosten kan krijgen en deze lening voldoende wordt geacht, gaat deze voorziening voor en hoeft de gemeente geen geldlening te verstrekken (en kan de aanvraag voor bijstand worden afgewezen).
Er kunnen echter redenen zijn waardoor een gemeentelijke kredietbank niet voldoende zekerheid denkt te hebben bij de aflossing van de geldlening vanwege de situatie waarin de cliënt verkeert (bijvoorbeeld echtscheiding of dubieus aflossingsverleden). In dergelijke gevallen is de gemeentelijke kredietbank vaak alleen bereid een lening te verstrekken aan cliënt onder borgstelling van de gemeente. Dit houdt in dat de gemeentelijke kredietbank een lening verstrekt aan de cliënt, waarbij de gemeente garant staat voor de aflossing van de lening. Dit betekent dat de gemeente de aflossing overneemt als cliënt zijn aflossingsverplichtingen niet nakomt. Het verlenen van een borgstelling door de gemeente (waarbij de gemeente dus zelf geen geldlening aan de cliënt verstrekt) laat de gemeente prevaleren boven het zelf verstrekken van een geldlening. Omdat een borgstelling risico’s met zich meebrengt voor de gemeente (namelijk het restant van de lening van de cliënt ineens aan gemeentelijke kredietbank betalen zodra cliënt niet aan de aflossingsverplichtingen voldoet), gaat deze niet zomaar voor een lening borg staan.
De gemeente gaat alleen borg staan voor een lening die in hun ogen noodzakelijk is, er sprake is van bijzondere omstandigheden, de kosten niet uitstelbaar zijn en cliënt niet heeft kunnen reserveren voor deze kosten (oftewel: als de gemeentelijke kredietbank geen geldlening zou verstrekken, de gemeente dit zelf zou gaan doen). De onder borgstelling van de gemeente door de gemeentelijke kredietbank verstrekte lening (inclusief rente) moet in drie jaar worden terugbetaald aan de kredietbank. Het kan voorkomen dat de aflossingsverplichting voor een cliënt daardoor op maandbasis onaanvaardbaar hoog wordt. In dat geval kan de gemeente besluiten voor het verschil tussen de maximale aflossingscapaciteit en het maandelijks af te lossen bedrag bijzondere bijstand (om niet) voor ‘rente en aflossing’ toe te kennen. Een gemeente kan ook voor een andere constructie kiezen. Sommige gemeenten hebben gekozen voor een constructie waarbij er niet 36 maanden lang een bijdrage in de aflossing wordt gegeven, maar direct bij de aanvraag het verschil tussen het benodigde (noodzakelijke) bedrag van de lening en het bedrag dat door de gemeentelijke kredietbank wordt verstrekt (eenmalige verstrekking). Sommige gemeenten verstrekken deze eenmalige bijstand als geldlening, andere gemeenten om niet.
Voorbeeld
De gemeente heeft besloten borg te gaan staan voor de lening van € 5.400 (inclusief rente) die de gemeentelijke kredietbank aan de heer Jansen heeft verstrekt. De heer Jansen moet de lening aflossen met € 150 per maand. De gemeente stelt de maximale aflossingscapaciteit van de heer Jansen, gezien zijn inkomen op bijstandsniveau, op € 55 per maand. De gemeente kent daarom aan de heer Jansen bijzondere bijstand voor rente en aflossing toe van € 95 per maand.
Voorbeeld
Djemba komt vanaf 1 juni vanuit het asielzoekerscentrum in Z. wonen. De gemeente kent aan Djemba een uitkering voor levensonderhoud toe. Djemba heeft echter ook nog € 5.400 nodig voor het inrichten van zijn woning. Hij vraagt daarom een lening aan bij de gemeentelijke kredietbank. De gemeentelijke kredietbank is bereid aan Djemba een lening te verstrekken van € 1.980 (door Djemba in 36 maanden af te lossen met € 55 per maand) onder borgstelling van de gemeente. De gemeente gaat borg staan voor het bedrag van € 1.980 en verstrekt daarnaast een aanvullend bedrag aan bijzondere bijstand (om niet) van € 3.420.
Formeel gezien zou een gemeente ook bij lagere noodzakelijke kosten (bijvoorbeeld bij vervanging wasmachine) een borgstelling kunnen verlenen voor een lening van een cliënt bij een kredietbank. Met het oog op de uitvoerige administratieve procedure die er komt kijken bij het verlenen van een borgstelling, kiezen gemeenten er soms voor om in dergelijke gevallen zelf een geldlening voor deze kosten aan de cliënt te verstrekken.
