Dit boekje is een bewerking van Inleiding tot het sociaal domein. Participatiewet, Wmo 2015 en Jeugdwet uitgelegd. Het boekje beoogt in kort bestek de belangrijkste zaken van de drie grote medebewindswetten weer te geven, net als de vorige twee drukken. De formule is dus ongewijzigd.

Speciale aandacht is ingeruimd voor de taken van de leden van gemeenteraden. Met de gemeenteraadsverkiezingen die zijn gepland voor het voorjaar van 2026 lijkt het de uitgever en de auteurs van groot belang om de laatste stand van zaken in het sociaal domein voor het voetlicht te brengen. Het betreft immers een complex terrein met grote gemeentelijke bevoegdheden en verantwoordelijkheden, met bovendien grote financiële gevolgen. Daar waar gemeenteraden lokale maatregelen moeten treffen, is dit niet alleen in de hoofdtekst zelf aangegeven maar nog eens benadrukt door de essentie te herhalen in kaders die direct de blik vangen. In enkele gevallen is er ook voor gekozen om expliciet aan te geven waar deze bevoegdheid de gemeenteraad niet toekomt, omdat de wet deze rechtstreeks aan het college heeft gegeven. In het kader van de verhoudingen tussen gemeenteraad en college in een dualistische gemeenterechtelijke omgeving lijkt het ons zinvol dit expliciet te benoemen, daar waar dit wellicht op het eerste gezicht anders zou kunnen lijken.

We proberen in de uitwerking van het voorgaande weliswaar beknopt te zijn, maar tegelijkertijd op hoofdlijnen compleet. We hopen dat we erin geslaagd zijn dat evenwicht te vinden. Een al te juridische toonzetting is zoveel mogelijk vermeden.

Er is sinds de vorige uitgave veel meer duidelijk geworden over de reikwijdte van de gemeentelijke bevoegdheden enerzijds en de wettelijke verplichtingen anderzijds. Daarbij kan bijvoorbeeld concreet gedacht worden aan ontwikkelingen in de rechtspraak op het terrein van de Wmo 2015 en dat van de Jeugdwet. Op het terrein van de Participatiewet betreft het juist vooral ontwikkelingen in de wetgeving in de vorm van de gedeeltelijke inwerkingtreding van de Participatiewet in balans (eigenlijk bestaande uit een forse reeks wijzigingen van de Participatiewet zelf). De eerste tranche hiervan trad op 1 januari jongstleden in werking. De onderdelen die nog niet in werking zijn getreden worden ook benoemd in de tekst en daarbij is – naast de inhoud – de beoogde inwerkingtredingsdatum aangegeven.

Wij wensen de gemeenteraadsleden die dit boekje lezen alle wijsheid toe die zij nodig hebben voor een goede vervulling van hun belangrijke werk en staan open voor suggesties voor verbetering. Daartoe kan men zich wenden tot de uitgever.

Kees-Willem Bruggeman en Hans van Rooij, redacteuren

Februari 2026