De provincie wil graag dat inwoners, organisaties en ondernemers in Utrecht kunnen meedoen over plannen die hen aangaan. Om participatie helder en duidelijk te stroomlijnen is op 1 april de nieuwe participatieverordening van kracht gegaan. Daarin staan spelregels beschreven waar de provincie zich aan moet houden bij het organiseren van participatie. Maar ook hoe de provincie omgaat met maatschappelijke initiatieven en het uitdaagrecht.
De provincie Utrecht organiseert regelmatig participatietrajecten. Daarbij kunnen verschillende groepen betrokken zijn, zoals inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. In deze nieuwe verordening staan de spelregels beschreven waar de provincie rekening mee houdt bij het organiseren van participatie en wat deelnemers kunnen verwachten. Daardoor is het voor iedereen duidelijker en makkelijker om mee te doen.
Het uitwerken van een provinciale participatieverordening is gestart nadat de ‘Wet versterking participatie op decentraal niveau’ in werking is getreden. Deze wet is sinds 1 januari 2025 van kracht en heeft de provinciewet gewijzigd met een artikel dat provincie Utrecht binnen twee jaar een participatieverordening moet instellen. De participatieverordening vervangt de huidige inspraakverordening.
Een ontwerp van de participatieverordening heeft ter inzage gelegen van 1 oktober 2025 tot en met 11 november 2025. Tijdens de commissie van Provinciale Staten (PS) op 15 oktober is het ontwerp besproken. Na bespreking in PS en naar aanleiding van de zienswijzen is het ontwerp aangescherpt. Zo moet de provincie altijd motiveren om wel of geen participatie toe te passen. Ook is vastgelegd dat initiatiefnemers en de provincie afspraken moeten maken en vastleggen over de uitvoering van een uitdaagrechtinitiatief. Op 18 maart heeft PS ingestemd met de participatieverordening.
Een belangrijk onderdeel in de verordening is hoe de provincie Utrecht omgaat met initiatieven vanuit de samenleving. Inwoners, ondernemers en instellingen willen ook zelf bijdragen aan hun leefomgeving. De provincie wil ideeën ruim baan kunnen geven. Dat begint met een open gesprek over de mogelijkheden om ideeën om te zetten in acties. Ook zijn er criteria opgenomen om een provinciale taak over te nemen, het zogeheten uitdaagrecht.
Jongerenparticipatie krijgt extra aandacht in de participatieverordening. Provinciale Staten hebben op 23 april 2025 besloten om jongeren meer te betrekken bij de provincie en dit in de participatieverordening vast te leggen. Inmiddels is een pilot voor jongerenparticipatie van start gegaan: het jongerenplatform Jong Utrecht Aan Zet!
Eind 2027 start de evaluatie van de verordening. De provincie onderzoekt dan hoe participatie verloopt en beoordeelt of aanpassing van de verordening nodig is.
