De eerste vier jongeren die komen wonen en leren op de Waag lopen op 23 augustus door het gebouw. De nieuwe omgeving roept vragen op. ‘Zit er wel een klink aan deze deur?’ ‘Wie haalt er bestek?’ ‘Ben ik hier ook binnenkort jarig?’ Een nieuwe groep, een nieuwe school, een nieuwe start. Niet alleen voor de jongeren, maar ook voor de medewerkers van dit nieuwe onderwijs-zorgarrangement.
De Waag is een onderwijs-zorgarrangement voor jongeren van 12 tot 20 jaar met een verstandelijke beperking, een psychiatrische stoornis en ernstig probleemgedrag - de zogenaamde zmolk’ers, een samentrekking van zeer moeilijk opvoedbare kinderen (zmok) en zeer moeilijk lerende kinderen (zmlk). Onder één dak krijgen straks zestien jongeren onderdak, behandeling en onderwijs. De Waag is een samenwerking tussen Pluryn Werkenrode Groep en De Werkenrode School in Groesbeek.
Er komt veel op ons af. Water, onder meer. Tijdens de voorbereidingsperiode ontplofte de boiler op het dak; het water stroomde de langs de trappen en de muren naar beneden. Ik liep verbijsterd door het gebouw - hebben we de boel droog als de eerste jongeren komen? Door snel ingrijpen bleven de gevolgen beperkt. Op sommige stukken behang zitten vochtplekken, plafonds zijn vernieuwde en een deel van de bedrading is opnieuw aangelegd.
Gelukkig stond deze bizarre ervaring de voorbereiding niet in de weg. De twee teams van ‘wonen’ en ‘school’ - ik ben teamleider van de Waag Onderwijs - trokken samen op. Met de clustermanager van Pluryn overleg ik zowel inhoudelijk als over praktische dingen. ‘Hebben jullie een lettertang? Wij hebben al stiften.’
Zwart gat
Een nieuwe groep, een nieuwe school, een nieuwe start. Voor een slechtziende jongen is de verandering ingrijpend. Hij had zijn schoolomgeving en de medewerkers in zijn hoofd, maar nu niet meer. ‘Nu is het een groot zwart gat.’
Eigenlijk geldt dat ook voor medewerkers. Het nieuwe onderwijs-zorgarrangement brengt voor jongeren en medewerkers veel onzekerheid met zich mee, maar ook enthousiasme en nieuwsgierigheid.
De afgelopen maanden ben ik samen met de clustermanager van Pluryn, de orthopedagoog, de architect, het bouwteam en vele anderen bezig geweest met het opzetten van de Waag. Omdat nog veel jongeren met een verstandelijke beperking, een psychiatrische stoornis en onvoorspelbaar gedrag geen onderwijs volgen. We hebben gezocht naar de voorwaarden waaraan een voorziening als de Waag moet voldoen. Ik hield me bezig met de vormgeving van de ruimtes én met de vormgeving van de begeleiding van de jongeren, met als uitgangspunt een respectvolle bejegening.
Nu we zijn gestart is het spannend om te zien of we het ook kunnen waarmaken. Hebben we de juiste mensen aangenomen? Kunnen we vasthouden aan de uitgestippelde ideeën?
Vastgelopen in onderwijs of zorg
Deze jongeren zijn allemaal op de een of andere manier vastgelopen in het onderwijs of de zorg. Ze zaten in een crisisopvang of in allerlei tijdelijke voorzieningen buiten de reguliere scholen. Sommigen volgden helemaal geen onderwijs meer. Ik hoop dat we voor hen op de Waag een traject kunnen uitzetten naar arbeid of dagbesteding en een woonvoorziening waar ze zich thuis voelen. Misschien kunnen enkelen weer terug naar huis. We willen het opvoedings- en scholingstraject dan ook graag met de ouders afstemmen.
Kan dit ook binnen andere samenwerkingsverbanden? Moet ieder samenwerkingsverband een dergelijke voorziening creëren, samen met een zorginstelling, of pakken we dit landelijk op? Als ik hoor hoeveel thuiszitters er zijn, zijn er in ieder geval een heleboel jongeren die nu nog buiten boord vallen. Wie voelt zich verantwoordelijk voor hen?
