Het jaar 2026 belooft spannend te worden voor gemeenten. Wat komt er allemaal op gemeenten af?
In maart zijn er gemeenteraadsverkiezingen. Vlak daarvoor proberen veel gemeentebesturen nog hun stempel te drukken op deze verkiezingen. Na de stembusgang starten de onderhandelingen richting een nieuw collegeakkoord. Ook landelijk wordt gewerkt aan een nieuw coalitieakkoord. Tot welke nieuwe lokale en landelijke plannen zullen de onderhandelingen leiden? Wie worden de nieuwe wethouders om mee samen te werken? Wat worden de nieuwe beleidsmatige en financiële kaders? Zal ook binnen het domein Werk en Inkomen bezuinigd moeten worden?
Ondertussen komt er vanuit het Rijk nieuwe wetgeving af op gemeenten. In het domein van Participatie zijn dit onder andere de wetsvoorstellen Van school naar duurzaam werk en Participatiewet in balans. Daarnaast gaan de ontwikkelingen rondom sociaal ontwikkelbedrijven en de regionale arbeidsmarktinfrastructuur door. Al deze ontwikkelingen vragen om inzet en aanpassingsvermogen van de betrokken partijen. Dat zijn in de eerste plaats gemeenten en sociaal ontwikkelbedrijven. En daarnaast de andere samenwerkingspartners in de regio, waaronder onderwijsinstellingen, het UWV en werkgevers.
Welke ambities kunnen gemeenten onder het reeds voorgenomen en het nog ongewisse nieuwe beleid waarmaken? Dat is de vraag in een tijd waarin het een grote uitdaging is om gekwalificeerd personeel aan te trekken en te behouden. De arbeidsmarktkrapte neemt weliswaar iets af, maar zal de komende jaren niet meer verdwijnen. Daarbij komt dat veel gemeenten krap bij kas zitten en de financiële onzekerheid rondom de middelen vanuit het Rijk blijft bestaan. Vanaf 2028 wordt er gekort op het gemeentefonds en daar komen mogelijk nog nieuwe bezuinigingen vanuit het Rijk bij.
Het is voor veel gemeenten niet eenvoudig om alle ontwikkelingen bij te houden en de samenhang ertussen te zien. Want dat is nodig om een goede visie op de komende periode te hebben. En om een strategie te ontwikkelen die toekomstbestendig is. Om daarmee beleid te kunnen uitvoeren op een manier die niet al te zeer beïnvloed wordt door de politieke wisselingen op lokaal en nationaal niveau.
Met deze blogreeks bieden we een aantal aanknopingspunten aan om met alle uitdagingen in deze ingewikkelde tijd om te gaan.
In de eerstvolgende blogs bekijken we een aantal varianten voor een bestendige en effectieve uitvoering van de Participatiewet in een veranderende wereld. Daarna vertellen we het verhaal van gemeenten die vooroplopen in de beoogde transitie van de Participatiewet in balans. Hoe ziet de beweging naar meer eenvoud, menselijke maat en vertrouwen er bij deze gemeenten uit? Hoe zorgen zij ervoor dat de slinger niet doorslaat naar blind vertrouwen?
Het laatste deel in de blogreeks gaat over de inrichting van de eigen organisatie en de verhouding tot andere gemeentelijke organisaties. Welke taken voert een gemeente zelfstandig uit, bij welke taken kan worden samengewerkt en wat zijn de gevolgen van de gemaakte keuzes?
Op 12 maart organiseren we in Utrecht een inspirerend afsluitend event voor professionals in het beleidsdomein Werk & Inkomen. Tijdens deze bijeenkomst duiken we samen in de belangrijkste ontwikkelingen, verkennen we urgente uitdagingen en ontdekken we concrete kansen om hier als organisatie effectief op in te spelen.
Het programma en de sprekers maken we binnenkort bekend, maar één ding staat vast: dit wordt een waardevolle middag vol inzichten, uitwisseling en praktische handvatten.
Deelname is kosteloos.
