Voeding & voedseltransitie

De voedingspatronen zijn de afgelopen decennia sterk veranderd in Nederland, mede door fenomenen als de industrialisatie, globalisering en veranderende leefstijlen. Het systeem dat de basis vormt voor deze fenomenen heeft impact gehad op de algemene gezondheid, het klimaat, de economie, de landbouw, de biodiversiteit, het dierenwelzijn en de mate van sociale rechtvaardigheid. Dit systeem is in transitie, de zogenaamde 'voedseltransitie' ; hierin staan gezondheid, rechtvaardigheid en duurzaamheid centraal.

De voedseltransitie in Nederland betreft een maatschappelijke en beleidsmatige verschuiving die zich richt op de volgende vier pilaren van het voedselsysteem:

Productie (meer biologische, regeneratieve & circulaire landbouw)
Consumptie (minder dierlijke productie & meer plantaardige voeding)
Distributie (kortere en meer transparante ketens & minder voedselverspilling)
Economie (toegankelijke en eerlijke prijzen & duurzame verdienmodellen)

Hoewel Nederland gekenmerkt wordt door een grote mate van landbouwexport, zien we hier ook verschillende gevaren optreden voor het welzijn van de mens, de dieren en de planeet, zoals: de hoge uitstoot van broeikassen, bodemuitputting en verlies van de biodiversiteit, ongezonde voedingspatronen en gezondheidsproblemen (zoals obesitas) en financiële kloven in de voedselketen. Daarnaast kampt de samenleving met polariserende kwesties rondom het stikstofbeleid, de druk op de boeren en het lage tempo van de voedseltransitie, dat de langetermijneffecten minder tastbaar en voelbaar maakt.

Stimulerende initiatieven

De transitie van het voedselsysteem en de daarmee gepaarde voeding van burgers in Nederland is een complex vraagstuk dat de samenwerking vergt van alle betrokken partijen. De overheid, bedrijven, boeren en consumenten worden verwacht zich samen te voegen om dit gezamenlijke doel te bereiken. Middels technologische innovatie, bewustwording, nieuwe verdienmodellen, kan positieve impact worden gemaakt op het systeem zelf, maar ook het consumentengedrag en de gezondheid van de leefomgeving.

De volgende initiatieven zijn ontstaan om de transitie verder te stimuleren:

Programma’s zoals het GLB (Gemeenschappelijk Landbouwbeleid) en Boer-tot-Bord-strategie
Campagnes zoals “Eet Meer Plantaardig” van het Voedingscentrum
Initiatieven als het Preventieakkoord, met aandacht voor suikerreductie en gezonde schoollunches.
Samenwerkingen zoals Samen Tegen Voedselverspilling.
Initiatieven die de verbinding tussen boer en burger stimuleren.

Wet- en regelgeving gericht op de voedseltransitie

In het kader van beleid, zijn o.a. de volgende actoren betrokken bij de voedseltransitie in Nederland:

Het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
De topsector Agri & Food
De Transitiecoalitie Voedsel
De Green Deal Eiwitrijke Gewassen

Belangrijke gerelateerde regelgeving omvat onder andere de Warenwet, de Natuurbeschermingswet 1998, de Klimaatwet, de Wet milieubeheer, de Wet dieren, de Wet Voedingscentrum, EU Verordeningen en het in 2018 geïntroduceerde Nationaal Preventieakkoord.

Voedseltransitie: kansen voor gemeenten

Deze eendaagse cursus Voedseltransitie: kansen voor gemeenten biedt de kennis en tools om actief bij te dragen aan de voedseltransitie. De belangrijkste thema’s binnen de voedseltransitie en de rol van (lokale) overheden komen aan bod. Na afloop heb je inzicht in welke mogelijkheden lokale overheden hebben om actief bij te dragen aan de voedseltransitie.

Meer informatie