Zaterdag 11 mei is het Wereld Parkinson Dag. Bij de rechtbank hebben we soms te maken met de gevolgen van deze vreselijke ziekte. Bijvoorbeeld als er wordt besloten over ‘verplichte zorg’. Moet iemand worden gedwongen tot medicatie? Of naar een instelling verhuizen terwijl hij of zij niet wil? Gerechtsjurist Louise Mast vertelt hoe zulke zware afwegingen worden gemaakt.
In Nederland lijden meer dan 60.000 mensen aan de ziekte van Parkinson. Hersencellen sterven langzaam af en je kunt gaan trillen, last krijgen van stijfheid en trager gaan bewegen. Ook kan Parkinson leiden tot dementie. Thuis blijven wonen kan dan een steeds zwaardere opgave worden.
Junior gerechtsjurist Louise Mast is al vier jaar elke werkdag met dit thema bezig. Ze gaat als griffier mee naar zittingen op de rechtbank, bij mensen thuis of in de instelling. Ze werkt achter de schermen aan dossiers in het kader van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) en de wet zorg en dwang (Wzd).
Op deze bijzondere dag vertelt Louise over haar werk en de afwegingen die worden gemaakt.
“Sommige mensen willen zelf zorg, dan is er geen probleem. In onze zaken wil iemand dat vaak niet, terwijl het wel belangrijk is dat die persoon zorg krijgt, bijvoorbeeld door opname in een instelling. Of door zorg thuis, dat kan ook.”
“Een machtiging tot verplichte zorg moet in ieder geval aan drie vereisten voldoen: is er sprake van een stoornis, is er ernstig nadeel voor die persoon of een ander en is er sprake van verzet? Denk bijvoorbeeld aan iemand met schizofrenie die zijn of haar medicatie, zoals antipsychotica, weigert of iemand die niet goed voor zichzelf kan zorgen en de gaskraan open laat staan. Ook moet de verplichte zorg proportioneel en effectief zijn en mogen er geen minder ingrijpende mogelijkheden zijn.”
“Een zitting kan op de rechtbank zijn, maar ook bij iemand thuis. Soms doen mensen de deur niet open. Dan doen we een briefje in de bus en komen we later nog een keer terug. Lukt het dan nog niet, dan is de zitting soms letterlijk op de stoep. Er is dan wel een advocaat aanwezig namens de persoon over wie het gaat. Maar soms – als het echt heel slecht gaat – zijn de rechter en ik in een isoleercel. We komen in verwaarloosde huizen, maar ook in villa’s.”
“Dat is het soms ook. Intens. Je maakt regelmatig mensen mee in een heel slechte situatie. Jonge mensen die zo weinig eten dat het levensgevaarlijk is. Of iemand die compleet de weg kwijt is, die psychotisch is. Dat is inderdaad heftig. Bij thuisverhoren gaan we op pad met een beveiliger.”
“Ik heb er iets mee. Ik vind mensen en hun bijzondere brein interessant. Het is ook fijn om te zien dat het soms beter gaat met iemand als je hem of haar later nog een keer ziet. Dat geeft een goed gevoel. Dat iemand bijvoorbeeld zijn medicatie is gaan nemen.”
“Het komt voor, maar niet heel vaak. Alzheimer en Korsakov zien we vaker, in het kader van de Wzd. Dat zijn soms verdrietige situaties. Dat iemand naar een instelling moet, maar niet wil. De zorg is maximaal ingezet, de partner, kinderen of zelfs buren hebben dan alles geprobeerd, maar soms is het gewoon echt op. Dan is dat voor ons aanleiding om te zeggen: het gaat thuis echt niet meer.”
